Czy pies ma kolana

Opublikowano Aktualizacja 6 min czytania

Tak, pies ma kolana. Prawdziwy staw kolanowy z rzepką (po łacinie patella) występuje jednak wyłącznie w kończynach tylnych. To, co w przednich łapach wygląda jak „kolano zgięte do tyłu”, w rzeczywistości nie jest kolanem - to nadgarstek i łokieć. Dlatego pytanie „czy pies ma kolana” ma prostą odpowiedź: ma, ale tylko dwa, oba z tyłu.

Czy pies ma kolana? Krótka odpowiedź

Anatomicznie kolano to staw łączący kość udową z kością piszczelową, wyposażony w rzepkę - małą, ruchomą kość osłaniającą jego przód. U psa taki staw znajduje się tylko w tylnych łapach. W weterynarii nazywa się go stawem kolanowym lub, fachowo, stifle. Jest to jeden z największych stawów maziowych w ciele psa i jednocześnie jeden z tych, które najczęściej sprawiają kłopoty.

Warto od razu obalić popularny mit: pies zdecydowanie ma pełnowartościowy staw kolanowy. Krąży wiele przekazów, jakoby psie kolano było „tylko namiastką” ludzkiego - to nieprawda. Budowa jest zaskakująco podobna do naszej: te same kości, te same więzadła krzyżowe, ta sama rzepka ślizgająca się w bruździe kości udowej.

Gdzie u psa znajduje się kolano

Kolano leży w połowie tylnej kończyny, między udem a podudziem. Jeśli przesuniesz dłoń po tylnej nodze psa z góry na dół, wyczujesz najpierw masywne udo, potem niewielkie zgrubienie z przodu - to właśnie rzepka na wysokości stawu kolanowego - a niżej podudzie prowadzące do stępu (odpowiednika naszej kostki) i łapy. Na klasycznych schematach budowy psa kolano jest zwykle oznaczane osobnym numerem właśnie w tym miejscu tylnej nogi.

Schemat budowy anatomicznej psa z zaznaczonym kolanem (nr 22) na tylnej kończynie

Na schemacie budowy psa kolano (nr 22) znajduje się na tylnej kończynie - między udem a podudziem.

A co „zgina się” w przednich łapach?

Największe nieporozumienie dotyczy przednich kończyn. Wielu opiekunów bierze widoczne tam zgięcie za kolano zwrócone „w złą stronę”. W rzeczywistości przednia noga psa odpowiada naszej ręce, a jej stawy to:

  • Łokieć - wysoko, tuż pod klatką piersiową; łączy kość ramienną z kośćmi przedramienia, dokładnie jak u człowieka.
  • Nadgarstek - to charakterystyczne zgięcie w dolnej części przedniej nogi, które bywa mylone z kolanem. Odpowiada naszemu nadgarstkowi i zbudowany jest z kilku małych kości nadgarstka.

Innymi słowy: przednia łapa nie ma kolana w ogóle. Ma łokieć i nadgarstek. Kiedy więc ktoś pyta, czy pies ma kolana, precyzyjna odpowiedź brzmi: tak, dwa - i oba są w tylnych łapach.

Jak zbudowany jest staw kolanowy psa

Psie kolano to precyzyjny mechanizm złożony z kości, chrząstek, więzadeł i mięśni. Głównymi elementami są:

  • Kość udowa (kość uda) - dochodzi do stawu od góry.
  • Kość piszczelowa (podudzie) - łączy się z udową, tworząc zawiasowy staw zginania i prostowania.
  • Rzepka - mała kość z przodu stawu, ślizgająca się w bruździe kości udowej; działa jak bloczek dla ścięgna mięśnia czworogłowego i chroni staw.
  • Więzadła krzyżowe - przednie (dogłowowe) i tylne (doogonowe); krzyżują się wewnątrz stawu i zapobiegają nadmiernemu przesuwaniu piszczeli względem uda.
  • Więzadła poboczne - przyśrodkowe i boczne; stabilizują staw z obu stron.
  • Łąkotki - dwie chrząstkowe „poduszki” między udem a piszczelą, które amortyzują wstrząsy.

Ta konstrukcja pozwala psu biegać, skakać i gwałtownie zmieniać kierunek. Jednocześnie duża liczba delikatnych elementów sprawia, że kolano jest podatne na urazy i schorzenia - częściej niż większość innych stawów.

Luksacja rzepki - jedna z najczęstszych dolegliwości kolana

Jednym z najczęstszych problemów psiego kolana jest luksacja rzepki (przemieszczanie się rzepki). Rzepka, która normalnie ślizga się w swojej bruździe, zaczyna z niej „wyskakiwać” - najczęściej do wewnątrz. Schorzenie bywa wrodzone (związane z budową kończyny) lub pourazowe. Klasycznie częściej dotyka psów małych i miniaturowych, choć spotyka się je też u większych ras.

Charakterystyczne objawy, na które warto zwrócić uwagę:

  • chwilowe „podkulanie” tylnej łapy na kilka kroków, po czym pies wraca do normalnego chodu;
  • przeskakiwanie, „kicanie” lub nagłe wyprostowanie nogi do tyłu, by rzepka wróciła na miejsce;
  • niechęć do wskakiwania, wchodzenia po schodach albo trudność z wstawaniem;
  • czasem słyszalne kliknięcie lub przeskok w okolicy kolana.

Weterynarze opisują nasilenie luksacji w czterech stopniach - od najłagodniejszego do najcięższego:

  • Stopień 1 - rzepkę można wysunąć ręką, ale sama wraca na miejsce; pies często nie wykazuje objawów.
  • Stopień 2 - rzepka wyskakuje samoistnie lub przy manipulacji i może na chwilę pozostać przemieszczona, ale wraca na miejsce po wyprostowaniu kończyny albo ręką; bywa okresowa kulawizna.
  • Stopień 3 - rzepka jest przemieszczona przez większość czasu, można ją wprawdzie wrócić ręką, ale kulawizna jest wyraźna.
  • Stopień 4 - rzepka jest trwale zwichnięta i nie da się jej wprowadzić na miejsce; kończyna nie prostuje się prawidłowo.

Sposób postępowania zależy od stopnia i objawów. Łagodniejsze przypadki bywają prowadzone zachowawczo - kontrola masy ciała, dozowany ruch, fizjoterapia, a w razie potrzeby leki przeciwbólowe i przeciwzapalne dobrane przez lekarza. Cięższe stopnie oraz wyraźna kulawizna zwykle wymagają leczenia operacyjnego. O wyborze metody i ewentualnych lekach zawsze decyduje weterynarz po zbadaniu konkretnego psa - podane tu informacje mają charakter orientacyjny.

Inne częste problemy z kolanem psa

Oprócz luksacji rzepki kolano psa bywa dotknięte także innymi schorzeniami:

  • Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego - jedna z najczęstszych ortopedycznych przyczyn kulawizny tylnej nogi. Uszkodzone więzadło destabilizuje staw; częściej dotyczy psów średnich i dużych. Zwykle wymaga konsultacji ortopedycznej, a często zabiegu.
  • Choroba zwyrodnieniowa stawów (osteoartroza) - postępujące niszczenie chrząstki, dające ból, sztywność i ograniczenie ruchu, zwłaszcza u psów starszych lub po wcześniejszych urazach kolana.
  • Urazy - skręcenia, stłuczenia i uszkodzenia łąkotek, np. po nieszczęśliwym doskoku czy poślizgnięciu.

Uwaga na częsty błąd językowy: „dysplazja” u psów dotyczy przede wszystkim stawu biodrowego i łokciowego, a nie kolana. Jeśli więc ktoś mówi o „dysplazji kolana”, zwykle ma na myśli inne schorzenie - najczęściej właśnie luksację rzepki.

Najczęściej zadawane pytania

Czy pies ma kolana?

Tak, ma dwa prawdziwe stawy kolanowe z rzepką, ale występują one wyłącznie w kończynach tylnych.

Czy przednie łapy psa mają kolana?

Nie. To, co wygląda w nich jak kolano, to nadgarstek, a wyżej znajduje się łokieć.

Co to jest luksacja rzepki u psa?

To przemieszczanie się rzepki poza swoją bruzdę; jedno z najczęstszych schorzeń kolana, częstsze u psów małych ras.

Jak poznać, że pies ma problem z kolanem?

Typowe objawy to utykanie, chwilowe podkulanie tylnej łapy, przeskakiwanie krokiem i niechęć do skakania.

Czy pies może mieć dysplazję kolana?

Dysplazja u psów dotyczy głównie biodra i łokcia; problemy kolana to zwykle luksacja rzepki lub uszkodzenie więzadła.

Źródła