Czy pies może mieć zakwasy? Objawy i kiedy do weterynarza

Tak, pies może mieć zakwasy. U psów, podobnie jak u ludzi, po nietypowo intensywnym lub długim wysiłku pojawia się opóźniony ból mięśni (określany skrótem DOMS, od ang. delayed onset muscle soreness). Objawia się on sztywnością, niechęcią do ruchu i zmęczeniem, które najczęściej narastają w ciągu 24-72 godzin po aktywności i ustępują samoistnie w ciągu jednego do dwóch dni. Najważniejsze zadanie opiekuna to odróżnienie takiego przejściowego dyskomfortu od kontuzji, która wymaga wizyty u weterynarza.

Spis treści

Czym są zakwasy i skąd się biorą?

Przez lata powtarzano, że zakwasy to efekt gromadzenia się kwasu mlekowego w mięśniach. To wyjaśnienie zostało jednak obalone przez badania. Poziom kwasu mlekowego wraca do normy zwykle w ciągu około godziny po zakończeniu wysiłku, więc nie może odpowiadać za ból, który pojawia się dopiero po wielu godzinach.

Współczesne wyjaśnienie jest inne: opóźniony ból mięśni to skutek mikrouszkodzeń włókien mięśniowych powstających podczas nietypowego lub bardzo intensywnego ruchu. Szczególnie sprzyjają im tak zwane skurcze ekscentryczne, czyli praca mięśnia w trakcie jego rozciągania, na przykład podczas hamowania, zbiegania ze wzniesień czy gwałtownego wytracania prędkości. Uszkodzone włókna uruchamiają naturalny proces naprawczy, któremu towarzyszy stan zapalny i zwiększona wrażliwość mięśni na dotyk oraz ruch. To właśnie ten proces regeneracji, a nie żaden toksyczny produkt przemiany materii, odpowiada za charakterystyczny ból pojawiający się z opóźnieniem.

Czy pies może mieć zakwasy tak jak człowiek?

Psy mają zbliżoną do ludzi fizjologię mięśni, dlatego mechanizm powstawania opóźnionego bólu jest u nich analogiczny. Kiedy pytamy, czy pies może mieć zakwasy, odpowiedź brzmi: tak, zwłaszcza gdy zwierzę wykona wysiłek, do którego nie było przyzwyczajone. Typowe sytuacje to pierwsza długa wędrówka po zimie spędzonej głównie w domu, intensywna zabawa z aportowaniem przez wiele godzin, bieganie po głębokim śniegu lub piasku albo nagły, dłuższy bieg obok roweru.

Szczególnie narażone są psy o niskiej kondycji, zwierzęta starsze, szczenięta z niedojrzałym jeszcze aparatem ruchu, a także psy z nadwagą. Warto pamiętać, że pies nie potrafi powiedzieć, że go boli, i często mimo dyskomfortu chce się dalej bawić lub biegać. Wiele psów w emocjach zabawy zupełnie ignoruje sygnały zmęczenia i przekracza swoje możliwości, a rachunek za to płaci dopiero następnego dnia. Odpowiedzialność za rozsądne dawkowanie wysiłku spoczywa więc na opiekunie.

Jak rozpoznać zakwasy u psa?

Objawy opóźnionego bólu mięśni pojawiają się zwykle następnego dnia po wysiłku i mają charakter przejściowy. Najczęściej obserwuje się:

sztywny, ostrożny chód, zwłaszcza tuż po wstaniu z legowiska,
niechęć do wchodzenia po schodach, wskakiwania na kanapę czy do samochodu,
ogólne zmęczenie i więcej snu niż zwykle,
mniejszą ochotę na ruch i zabawę,
wrażliwość na dotyk w okolicy mięśni ud, grzbietu lub barków,
przejściowo słabszy apetyt.

Cechą charakterystyczną zakwasów jest to, że dolegliwości są zwykle symetryczne (dotyczą obu stron ciała), nie towarzyszy im wyraźne utykanie na jedną łapę, a stan psa z dnia na dzień się poprawia. Jeśli po dobie odpoczynku pies rusza się swobodniej, najprawdopodobniej mieliśmy do czynienia właśnie z przemęczeniem mięśni. Jeżeli natomiast dyskomfort utrzymuje się dłużej lub narasta, potraktuj to jako sygnał ostrzegawczy.

Zakwasy czy kontuzja? Kiedy do weterynarza

To najważniejsza część oceny. Zwykłe zakwasy są łagodne i mijają samoistnie, natomiast naciągnięcie mięśnia, skręcenie stawu, uszkodzenie więzadła czy inny uraz wymagają diagnostyki weterynaryjnej. O kontuzji, a nie o zwykłym przemęczeniu, świadczą przede wszystkim:

wyraźne utykanie lub oszczędzanie jednej konkretnej łapy,
całkowite nieobciążanie kończyny (pies nie stawia jej na ziemi),
miejscowy obrzęk, ocieplenie lub zaczerwienienie stawu czy mięśnia,
piszczenie, skowyt lub próba ugryzienia przy dotknięciu bolącego miejsca,
silny ból, który pojawił się nagle po upadku, poślizgnięciu lub kolizji,
objawy, które nie ustępują lub nasilają się po 24-48 godzinach odpoczynku.

Jeśli zauważysz którykolwiek z tych sygnałów, nie zwlekaj z konsultacją. Szczególnie niepokojące jest utykanie utrzymujące się dłużej niż dobę oraz każdy stan, w którym pies nie wraca do normalnej sprawności w ciągu kilkunastu dni. W razie wątpliwości zawsze bezpieczniej jest skontaktować się z lekarzem weterynarii niż zakładać, że to tylko zakwasy – część poważnych urazów w początkowej fazie wygląda niewinnie.

Jak pomóc psu z obolałymi mięśniami?

Przy łagodnych zakwasach najważniejszy jest odpoczynek i cierpliwość. Warto zadbać o kilka rzeczy:

ogranicz na dzień lub dwa intensywny ruch, zastępując go krótkimi, spokojnymi spacerami na luźnej smyczy, które pomagają rozruszać mięśnie,
zapewnij psu wygodne, ciepłe i miękkie legowisko z dala od przeciągów,
dbaj o stały dostęp do świeżej wody,
nie zmuszaj psa do zabawy ani biegania, jeśli wyraźnie tego unika,
obserwuj zwierzę i notuj, czy z dnia na dzień jest mu lepiej.

Delikatne głaskanie i spokojny kontakt mogą działać kojąco, ale nie próbuj na siłę masować, rozciągać ani rozchodzić psa, który reaguje bólem – możesz pogłębić ewentualny uraz. Wszelkie zabiegi fizjoterapeutyczne czy rozgrzewające warto najpierw omówić ze specjalistą.

Bardzo ważne ostrzeżenie: nigdy nie podawaj psu ludzkich leków przeciwbólowych ani przeciwzapalnych. Popularne preparaty stosowane u ludzi mogą być dla psów toksyczne, a nawet śmiertelne. Jakiekolwiek leki wolno podać wyłącznie po konsultacji z weterynarzem i w dawce przez niego ustalonej. Podane tu wskazówki mają charakter orientacyjny i nie zastępują porady lekarza weterynarii.

Jak zapobiegać zakwasom u psa?

Najskuteczniejszą profilaktyką jest stopniowe zwiększanie obciążeń, zamiast rzucania psa na głęboką wodę raz na jakiś czas. Kilka praktycznych zasad:

buduj kondycję powoli, wydłużając czas i intensywność aktywności stopniowo z tygodnia na tydzień,
przed intensywnym wysiłkiem daj psu kilka minut spokojnego, rozgrzewającego ruchu, a po nim pozwól mu ochłonąć wolniejszym marszem,
dostosuj rodzaj i długość aktywności do wieku, rasy, kondycji i stanu zdrowia psa,
unikaj forsownych sesji na twardym lub bardzo grząskim podłożu, jeśli pies nie jest do tego przygotowany,
rób przerwy i obserwuj sygnały zmęczenia, takie jak zwalnianie tempa czy częstsze przystawanie,
utrzymuj prawidłową masę ciała, bo nadwaga dodatkowo obciąża mięśnie i stawy.

Regularna, dobrze dawkowana aktywność sprawia, że mięśnie psa przyzwyczajają się do wysiłku i coraz rzadziej reagują bólem. Jeśli planujesz zwiększyć aktywność sportową psa lub zauważasz, że po każdym wysiłku dochodzi do wyraźnego dyskomfortu, warto omówić plan treningowy z weterynarzem, zwłaszcza w przypadku psów starszych, ras predysponowanych do chorób stawów lub zwierząt z chorobami przewlekłymi. Rozsądne stopniowanie wysiłku to najlepsza inwestycja w wygodę i zdrowie Twojego psa na lata.

Najczęściej zadawane pytania