Dlaczego pies liże drugiego psa po genitaliach?

Opublikowano Aktualizacja 6 min czytania
Dwa berneńskie psy pasterskie leżące na podłodze obok otwartego laptopa

Kiedy jeden pies liże genitalia innego psa, w zdecydowanej większości przypadków jest to całkowicie normalne zachowanie społeczne i węchowe. Pies nie robi tego „z braku wychowania” ani w celu prowokacji seksualnej - zbiera w ten sposób informacje o drugim zwierzęciu: o jego płci, stanie fizjologicznym, kondycji, a nawet nastroju. Okolice narządów płciowych i odbytu są dla psów jedną z najbogatszych w zapach „wizytówek”, dlatego stają się naturalnym punktem obwąchiwania i lizania przy powitaniu. Poniżej wyjaśniamy, skąd bierze się to zachowanie, co pies faktycznie „odczytuje” oraz w jakich sytuacjach nadmierne lizanie może sygnalizować problem zdrowotny u lizanego psa.

Dlaczego psy lizą się po genitaliach

Świat psa jest w ogromnej mierze światem zapachów. Węch psa jest wielokrotnie czulszy od ludzkiego (pies ma około 125-300 mln receptorów węchowych, człowiek około 5 mln), a znaczną część informacji o otoczeniu i innych zwierzętach pies odbiera właśnie nosem i pyskiem. Lizanie okolic płciowych to nie przypadkowy odruch, lecz jeden z podstawowych sposobów, w jaki psy poznają się nawzajem.

Narząd Jacobsona - drugi „nos” psa

Kluczową rolę odgrywa tu narząd lemieszowo-nosowy, nazywany też narządem Jacobsona. To dodatkowy system węchowy umieszczony w jamie nosowej, którego ujście znajduje się w podniebieniu, tuż za górnymi siekaczami. Jest on wyspecjalizowany w wykrywaniu feromonów i innych substancji chemicznych obecnych w wydzielinach ciała. Aby te cząsteczki dotarły do narządu Jacobsona, pies musi mieć bezpośredni kontakt ze źródłem zapachu - dlatego nie wystarczy samo obwąchanie z dystansu. Lizanie wciąga wydzieliny do pyska i „dostarcza” je do tego narządu, co pozwala odczytać dane niedostępne dla zwykłego węchu.

Zdobywanie informacji społecznych

Wydzieliny z okolic płciowych i odbytu, a także mocz, zawierają dla psa bogaty zestaw danych. Na ich podstawie zwierzę jest w stanie rozpoznać płeć drugiego psa, jego stan reprodukcyjny (np. czy suka jest w cieczce i gotowa do rozrodu), a często również indywidualną „tożsamość” - kim jest napotkany osobnik. To trochę tak, jakby psy wymieniały się wizytówkami zapisanymi w języku zapachów.

Dwa psy obwąchujące się przy powitaniu

Powitanie i budowanie relacji

Wzajemne obwąchiwanie i lizanie okolic płciowych to również element psiego rytuału powitalnego. Gdy dwa psy się spotykają, wymiana zapachów pełni podobną funkcję jak u ludzi uścisk dłoni czy krótka rozmowa - pozwala „przedstawić się” i ocenić, z kim ma się do czynienia. To zachowanie jest szczególnie widoczne przy pierwszym kontakcie, ale bywa też powtarzane w obrębie znanych sobie psów.

Pielęgnacja społeczna

U psów, które są ze sobą związane - na przykład mieszkają w jednym domu lub tworzą zgraną grupę - lizanie bywa też formą pielęgnacji społecznej. Wzajemne czyszczenie sierści i okolic ciała wzmacnia więź i pełni funkcję uspokajającą. W tym kontekście lizanie okolic płciowych jest po prostu jednym z elementów opieki, jaką psy nawzajem się otaczają, a nie przejawem czegoś niepokojącego.

Spokojny kontakt w grupie

Wzajemne obwąchiwanie i lizanie okolic płciowych bywa też częścią spokojnej wymiany informacji między psami, które się znają. Nie należy tego mylić z agresją ani z „dominacją”: według Merck Veterinary Manual hierarchia dominacji nie opisuje relacji między psami, a dostęp do zasobów zależy od kontekstu i motywacji konkretnego psa. To raczej sposób, w jaki psy sprawdzają, z kim mają do czynienia i w jakim jest nastroju. Dopóki obie strony pozostają rozluźnione, a mowa ciała jest swobodna, takie zachowanie mieści się w granicach normy.

Co pies „odczytuje” z zapachu

Dla nas okolice płciowe to po prostu część ciała, dla psa to źródło konkretnych, użytecznych informacji. Zbierając zapach, pies może rozpoznać między innymi:

  • Płeć - czy ma do czynienia z samcem, czy z samicą.
  • Stan reprodukcyjny - czy suka jest w cieczce i gotowa do krycia, co jest jedną z najważniejszych informacji dla niekastrowanych psów.
  • Tożsamość osobnika - indywidualny „podpis” zapachowy, który pozwala rozpoznać konkretnego psa.
  • Kondycję i stan zdrowia - zmiany zapachu mogą sygnalizować, że z drugim psem dzieje się coś nietypowego.

Właśnie ta ostatnia kwestia sprawia, że lizanie bywa nie tylko formą komunikacji, ale też swego rodzaju „wykrywaczem” zmian zdrowotnych u lizanego psa.

Kiedy może to wskazywać na problem zdrowotny

Warto zwrócić uwagę na sytuację, w której jeden pies zaczyna wyraźnie natrętnie i uporczywie lizać okolice płciowe innego psa, zwłaszcza jeśli wcześniej tego nie robił. Choroba może zmieniać zapach wydzielin, a psy dobrze wyczuwają zapachy, dlatego uporczywe zainteresowanie okolicą krocza konkretnego zwierzęcia bywa pośrednim sygnałem, że u lizanego psa dzieje się coś niepokojącego. To jednak hipoteza, a nie reguła - samo lizanie niczego nie rozstrzyga. Do najczęstszych przyczyn należą:

  • Infekcje dróg moczowych (ZUM) - typowe objawy to częste oddawanie moczu, bolesne lub utrudnione sikanie, sikanie w nietypowych miejscach, czasem krew w moczu. Zdarza się, że zakażenie nie daje żadnych objawów.
  • Stany zapalne narządów płciowych - u suk może to być zapalenie pochwy (vaginitis); najczęstszym objawem jest wydzielina z sromu, suka może też lizać srom i częściej oddawać mocz.
  • Ropomacicze (pyometra) - groźna infekcja macicy u niekastrowanych suk, będąca stanem nagłym, który wymaga pilnej interwencji weterynaryjnej. Objawy są zmienne: apatia, brak apetytu, wzmożone pragnienie i oddawanie moczu, wymioty; przy otwartej szyjce macicy pojawia się ropna, często krwista wydzielina, a przy zamkniętej wydzieliny nie ma, za to brzuch może być powiększony.
  • Choroby zatok przyodbytowych - zatkanie lub zapalenie zatok analnych daje ból i dyskomfort (pies ociera pupę o podłoże, liże i gryzie okolice odbytu, ma bolesne wypróżnianie); zmieniony zapach wydzieliny może zwracać uwagę innych psów.

Widoczna wydzielina, nieprzyjemny zapach, obrzęk okolicy krocza, częste oblizywanie się samego psa czy zmiana zachowania to sygnały, których nie należy lekceważyć.

Podsumowanie

Lizanie genitaliów innego psa to przede wszystkim naturalna komunikacja węchowo-społeczna. Dzięki wyspecjalizowanemu narządowi Jacobsona pies odczytuje z wydzielin płeć, stan reprodukcyjny, tożsamość i kondycję drugiego zwierzęcia, a samo zachowanie bywa też elementem powitania i pielęgnacji społecznej. W tym wydaniu nie ma się czym niepokoić. Czujność warto zachować dopiero wtedy, gdy lizanie staje się natrętne i uporczywe, a zwłaszcza gdy u lizanego psa pojawiają się objawy mogące świadczyć o infekcji dróg moczowych, stanie zapalnym narządów płciowych czy ropomaciczu. W takich przypadkach najlepszą decyzją jest konsultacja z lekarzem weterynarii.

Najczęściej zadawane pytania

Czy lizanie genitaliów przez psa jest normalne?

Tak, w większości przypadków to normalne zachowanie węchowo-społeczne, dzięki któremu pies zdobywa informacje o drugim zwierzęciu przy powitaniu.

Co pies wyczuwa, liżąc okolice płciowe innego psa?

Rozpoznaje płeć, stan reprodukcyjny (np. cieczkę), indywidualną tożsamość osobnika oraz kondycję i zmiany zdrowotne drugiego psa.

Czym jest narząd Jacobsona i jaką pełni rolę?

To dodatkowy narząd węchu w podniebieniu, wyspecjalizowany w wykrywaniu feromonów; lizanie dostarcza do niego wydzieliny, których nie wyczuwa zwykły węch.

Kiedy lizanie genitaliów może oznaczać problem zdrowotny?

Gdy jest natrętne i uporczywe wobec konkretnego psa - może to sygnalizować u niego infekcję dróg moczowych, zapalenie narządów płciowych lub ropomacicze.

Kiedy udać się z psem do weterynarza?

Gdy pojawia się wydzielina, nieprzyjemny zapach, obrzęk krocza, częste lizanie własnych okolic płciowych, problemy z oddawaniem moczu lub pogorszenie stanu psa.

Źródła