Kaszel kenelowy u psa: objawy, leczenie i zaraźliwość

Opublikowano 5 min czytania

Kaszel kenelowy (zakaźne zapalenie tchawicy i oskrzeli) to wysoce zaraźliwa choroba dróg oddechowych psów, której najbardziej charakterystycznym objawem jest suchy, głośny kaszel przypominający „gęsie gęganie”. U zdrowych dorosłych psów zwykle jest łagodny i mija samoistnie, ale u szczeniąt, psów starszych i osłabionych może przejść w zapalenie płuc. Lekarz weterynarii powinien zobaczyć każdego psa z uporczywym kaszlem, bo podobnie wyglądać mogą także inne choroby.

Czym jest kaszel kenelowy i skąd się bierze

Nazwa pochodzi od angielskiego „kennel” (kojec, hotel dla psów), bo choroba szybko rozprzestrzenia się tam, gdzie psy przebywają blisko siebie: w schroniskach, hotelach, salonach pielęgnacyjnych, przedszkolach dla psów, na wystawach i w lecznicach. Nie ma jednego sprawcy. Według Merck Veterinary Manual przyczyną może być bakteria Bordetella bronchiseptica, wirus parainfluenzy psów (CPIV), adenowirus psów typu 2 (CAV-2), wirus grypy psów, a rzadziej wirus nosówki. Najczęściej zakażenia są mieszane. Stres oraz skrajne warunki wentylacji, temperatury i wilgotności zwiększają podatność na chorobę i jej nasilenie.

AKC podaje, że kaszel kenelowy nazywa się też zakaźną chorobą układu oddechowego psów (CIRD), a bakteria Bordetella jest tylko jednym z kilku możliwych sprawców; Cornell mówi o kompleksie CIRDC.

Objawy kaszlu kenelowego

Najbardziej charakterystyczny jest głośny, suchy, uporczywy kaszel typu „gęsie gęganie”, po którym pies może odkrztuszać śluz oraz się krztusić i dławić (Merck, Cornell). Kaszel nasila się przy wysiłku. Cornell University College of Veterinary Medicine i AKC wymieniają też:

  • kichanie i wyciek z nosa
  • wyciek z oczu
  • łagodną gorączkę (nie zawsze)
  • osowiałość
  • mniejszy apetyt

Objawy pojawiają się po zakażeniu z opóźnieniem. Cornell podaje średnio około 6 dni (zakres 2-10 dni), a Merck wskazuje, że kaszel pojawia się nagle 5-10 dni po kontakcie z chorymi psami. Według Merck nasilenie objawów zwykle słabnie w ciągu pierwszych 5 dni, ale choroba utrzymuje się 10-20 dni. Cornell, opisując zakażenie Bordetella, podaje pełne wyzdrowienie zwykle w 7-10 dni u psów zdrowych i szybko leczonych. AKC podaje, że większość psów wraca do zdrowia w ciągu jednego do trzech tygodni.

Czy kaszel kenelowy jest groźny

W większości przypadków nie. Cornell opisuje go jako zwykle łagodny i samoograniczający się, a Merck zaznacza, że u psów z samym kaszlem leczenie szpitalne zazwyczaj nie jest potrzebne. Groźny bywa u szczeniąt, psów starszych, nieszczepionych, z chorobami układu oddechowego lub z osłabioną odpornością: u nich choroba może przejść w zapalenie oskrzeli i płuc, które bywa groźne dla życia (Merck, Cornell). Dlatego tak ważne jest rozpoznanie, kiedy kaszel przestaje być „zwykłym” kenelowym.

Jak wygląda leczenie

Łagodne przypadki leczy się objawowo: odpoczynkiem, nawodnieniem i dobrym żywieniem. AKC zaleca co najmniej tydzień ograniczonej aktywności, a przy spacerach szelki zamiast obroży, żeby nie drażnić tchawicy. Pomóc może też nawilżone powietrze lub para z gorącego prysznica (Merck, AKC); kojąco działa unikanie dymu i kurzu.

Antybiotyki nie są potrzebne w każdym przypadku. Według Merck choroba jest często samoograniczająca się i antybiotyki zwykle nie są konieczne, o ile nie ma objawów zapalenia płuc; gdy są potrzebne, najlepiej dobrać je na podstawie badania bakteriologicznego. Lekarz może zalecić także lek przeciwkaszlowy, ale nie jest on odpowiedni przy kaszlu mokrym ani przy zapaleniu płuc (Cornell, Merck), a w cięższych przypadkach leki przeciwzapalne lub inhalacje. Leki te przepisuje lekarz weterynarii, który dobiera też dawkę i czas podawania. Nie podawaj psu własnych leków dla ludzi.

Do rozpoznania zwykle wystarcza wywiad (kontakt z innymi psami) i badanie kliniczne. W cięższych lub przewlekłych przypadkach lekarz może zlecić zdjęcie RTG klatki piersiowej, badanie PCR z wymazu i badania krwi (Cornell, AKC, Merck).

Czy kaszel kenelowy jest zaraźliwy

Tak, bardzo. Cornell wymienia cztery drogi zakażenia: drogą powietrzną (kropelki z kaszlu i kichania, najczęstsza), przez bezpośredni kontakt psów oraz przez zanieczyszczone przedmioty, takie jak miski, zabawki, ubranie i ręce, a także wodę. Pies chory powinien być odizolowany od innych psów.

Jak długo? Tu źródła podają różne okresy, bo mówią o różnym zakresie: AKC o kaszlu kenelowym ogólnie, a Cornell o zakażeniu samą Bordetella. AKC zaleca unikanie kontaktu z innymi psami w czasie objawów i przez co najmniej dwa tygodnie po ustąpieniu kaszlu. Cornell zaznacza, że pies zakażony Bordetella może pozostawać zaraźliwy po ustąpieniu objawów nawet do ośmiu tygodni i dłużej, a bakterie przeżywają w środowisku co najmniej 10 dni. Praktyczny wniosek: o terminie powrotu do psiego towarzystwa decyduje lekarz prowadzący, a nie to, że kaszel ucichł.

Ludzie i koty: bakteria Bordetella bronchiseptica zakaża także koty, a u ludzi wywołuje chorobę rzadko, zwykle u osób z osłabioną odpornością (Cornell, AKC). Po kontakcie z chorym psem umyj ręce.

Szczepienie i profilaktyka

Szczepionki zmniejszają ryzyko i nasilenie choroby, ale nie dają pełnej ochrony, bo kaszel kenelowy mają na sumieniu różne patogeny. Merck wymienia szczepionki przeciw nosówce, parainfluenzie, adenowirusowi typu 2 oraz Bordetella bronchiseptica. Cornell uznaje szczepienie przeciw Bordetella za niepodstawowe (non-core), ale zdecydowanie zalecane psom narażonym na ryzyko, np. korzystającym z hoteli, psich przedszkoli, szkoleń czy wystaw. Dostępne są postaci donosowe, doustne i podskórne, szczepienie można zacząć od 6-8 tygodnia życia, a przypominające podaje się co roku lub częściej przy dużym ryzyku. Kiedy i czym szczepić Twojego psa, ustala lekarz weterynarii, który zna jego styl życia. Wiele hoteli dla psów wymaga zaświadczenia o szczepieniu.

Poza szczepieniem pomagają: unikanie kontaktu z kaszlącymi psami, regularne czyszczenie misek, zabawek i legowiska oraz ograniczanie narażenia podczas ognisk choroby (AKC). Cornell podaje, że skuteczny środek do dezynfekcji środowiska to wybielacz rozcieńczony w proporcji 1:32 z wodą.

Ten poradnik ma charakter informacyjny; diagnozę i leczenie ustala lekarz weterynarii.

Źródła