Wysoki cholesterol u psa

Opublikowano Aktualizacja 6 min czytania

Wysoki cholesterol u psa to najczęściej nie samodzielna choroba, lecz sygnał, że w organizmie dzieje się coś innego - najczęściej choroba hormonalna (niedoczynność tarczycy, zespół Cushinga, cukrzyca), zaburzenie odpływu żółci lub skutek zbyt tłustej diety. Co ważne, u psów podwyższony cholesterol zwykle nie prowadzi do miażdżycy i zawałów tak jak u ludzi. Dlatego kluczem nie jest „obniżanie samej liczby”, tylko znalezienie i leczenie przyczyny. Każdy nieprawidłowy wynik warto omówić z lekarzem weterynarii.

Czym jest wysoki cholesterol u psa i dlaczego różni się od ludzkiego

Cholesterol i trójglicerydy to tłuszcze (lipidy) krążące we krwi. Ich podwyższony poziom określa się fachowo jako hiperlipidemia lub hipercholesterolemia. U człowieka nadmiar cholesterolu odkłada się w ścianach tętnic i z czasem prowadzi do miażdżycy, zawału czy udaru. Organizm psa działa inaczej - psy mają odmienny metabolizm lipidów, a miażdżyca jest u nich opisywana jedynie jako możliwe, niepowszechne powikłanie hiperlipidemii (obok zapalenia trzustki, chorób wątroby, zmian w oku i napadów drgawkowych). To zasadnicza różnica, o której warto pamiętać, bo wiele treści w internecie błędnie przenosi ludzkie schematy na psy.

Nie oznacza to jednak, że problem można ignorować. Utrzymujący się wysoki cholesterol u psa - a zwłaszcza bardzo wysokie trójglicerydy - bywa związany z ryzykiem zapalenia trzustki, a sam wynik często demaskuje poważną chorobę podstawową, która wymaga leczenia.

Najczęstsze przyczyny wysokiego cholesterolu u psa

Hipercholesterolemia u psa jest najczęściej wtórna, czyli towarzyszy innej chorobie. Zanim uznamy, że winna jest wyłącznie dieta, weterynarz zwykle wyklucza kolejno najczęstsze schorzenia:

  • Niedoczynność tarczycy - jedna z najczęstszych przyczyn. Niski poziom hormonów tarczycy zaburza gospodarkę lipidową. Według Merck Veterinary Manual podwyższony cholesterol ma około 80% psów z niedoczynnością tarczycy.
  • Zespół Cushinga (nadczynność kory nadnerczy) - nadmiar kortyzolu zaburza gospodarkę tłuszczową.
  • Cukrzyca - niekontrolowany poziom glukozy idzie zwykle w parze z podwyższonymi lipidami.
  • Cholestaza i choroby wątroby - zaburzony odpływ żółci utrudnia usuwanie cholesterolu.
  • Zespół nerczycowy i inne choroby nerek.
  • Dieta bogata w tłuszcz oraz otyłość - czasem jako czynnik dodatkowy, czasem główny.
  • Predyspozycje rasowe - u niektórych psów, zwłaszcza sznaucerów miniaturowych, występuje pierwotna (dziedziczna) hiperlipidemia, niezwiązana z inną chorobą.

Warto też pamiętać o prostym błędzie technicznym: jeśli krew pobrano tuż po posiłku, wynik może być zawyżony. Dlatego badanie lipidów wykonuje się na czczo.

Jakie są normy cholesterolu u psa

Wartości referencyjne różnią się między laboratoriami, więc zawsze obowiązuje zakres wydrukowany na konkretnym wyniku Twojego psa. O hiperlipidemii mówi się, gdy stężenie cholesterolu lub trójglicerydów oznaczone na czczo przekracza górną granicę zakresu referencyjnego danego laboratorium. Interpretację wyniku zawsze zostaw lekarzowi, który zestawi go z objawami i innymi badaniami.

Objawy - kiedy się niepokoić

Sam wysoki cholesterol u psa zwykle nie daje wyraźnych objawów i bywa wykrywany przypadkowo podczas rutynowych badań krwi. Objawy, które się pojawiają, najczęściej wynikają z choroby podstawowej lub z bardzo wysokich lipidów. Warto obserwować:

  • spadek energii, apatię, przybieranie na wadze lub problemy skórne (mogą wskazywać na niedoczynność tarczycy);
  • wzmożone pragnienie, częstsze oddawanie moczu, zwiększony apetyt (możliwa cukrzyca lub Cushing);
  • ból brzucha, wymioty, brak apetytu, osowiałość - to sygnały mogące świadczyć o zapaleniu trzustki i wymagają pilnej wizyty;
  • zmętnienie w obrębie oka (odkładanie się lipidów).

Diagnostyka: znaleźć przyczynę, a nie tylko wynik

Ponieważ wysoki cholesterol u psa jest zwykle objawem, celem diagnostyki jest ustalenie, co go wywołało. Punktem wyjścia jest lipidogram na czczo, powtórzony przy wątpliwościach. Następnie, w zależności od podejrzeń, lekarz może zlecić:

  • morfologię i biochemię krwi (m.in. glukoza, próby wątrobowe, nerkowe);
  • badanie hormonów tarczycy;
  • testy w kierunku zespołu Cushinga;
  • badanie moczu;
  • USG jamy brzusznej, gdy istnieje podejrzenie choroby wątroby, nadnerczy lub trzustki.

Dopiero taki zestaw badań pozwala odróżnić dietę od choroby hormonalnej i dobrać właściwe leczenie.

Leczenie wysokiego cholesterolu u psa

Leczenie zależy od przyczyny i zawsze prowadzi je lekarz weterynarii. Ogólny schemat wygląda tak:

  • Leczenie choroby podstawowej. Jeśli powodem jest niedoczynność tarczycy, podstawą jest jej leczenie, a po wyrównaniu choroby wyniki lipidowe często się poprawiają. Podobnie kontrola cukrzycy czy Cushinga często sama poprawia wyniki lipidowe.
  • Dieta niskotłuszczowa. To podstawa u psów, u których dieta lub predyspozycja rasowa mają znaczenie. Weterynaryjne diety o obniżonej zawartości tłuszczu są podstawą postępowania, zwłaszcza w pierwotnej hiperlipidemii (np. u sznaucerów miniaturowych), gdzie stosuje się diety bardzo niskotłuszczowe; skuteczność sprawdza się kontrolnym badaniem krwi.
  • Kwasy omega-3. Suplementacja oleju rybnego bywa pomocna, zwłaszcza w połączeniu z dietą niskotłuszczową i redukcją masy ciała. Dawkę dobiera lekarz do wagi psa.
  • Redukcja wagi i ruch. Kontrolowane odchudzanie psów z otyłością wspiera normalizację lipidów.
  • Leki obniżające lipidy. Stosuje się je rzadko i wyłącznie w wybranych przypadkach (np. uporczywie wysokie trójglicerydy) - o ich włączeniu decyduje wyłącznie weterynarz.

Nie podawaj psu ludzkich leków na cholesterol ani suplementów „na własną rękę” - dawki i bezpieczeństwo różnią się od tych u człowieka.

Dieta przy wysokim cholesterolu - praktyczne wskazówki

Jeśli lekarz zaleci żywienie niskotłuszczowe, w praktyce sprowadza się to do kilku zasad:

  • ograniczenie tłuszczu w karmie (przy ciężkiej hiperlipidemii stosuje się diety bardzo niskotłuszczowe - dokładny poziom ustala weterynarz);
  • chude źródła białka i węglowodany złożone zamiast tłustych mięs;
  • odpowiednia ilość błonnika wspomagającego trawienie;
  • karmienie regularnymi, mniejszymi porcjami zamiast jednego dużego posiłku;
  • bezwzględna rezygnacja z resztek ze stołu, tłustych przysmaków, wędlin i smażonych potraw.

Każdą zmianę diety wprowadzaj stopniowo i po konsultacji, zwłaszcza gdy pies ma chorobę przewlekłą.

Jak zapobiegać wysokiemu cholesterolowi u psa

Nie da się zapobiec chorobom dziedzicznym ani wszystkim schorzeniom hormonalnym, ale wiele można zrobić, by ograniczyć ryzyko i wcześnie wychwycić problem. Najważniejsze to utrzymywać psa w prawidłowej masie ciała, karmić zbilansowaną karmą dobraną do wieku i aktywności oraz nie przekarmiać przysmakami. Regularny ruch wspiera metabolizm tłuszczów, a rutynowe badania krwi - zwłaszcza u psów po kilku latach życia oraz ras predysponowanych - pozwalają zauważyć podwyższone lipidy, zanim dołączą do nich objawy. Profilaktyka nie zastępuje leczenia, ale pomaga wychwycić problem, zanim wystąpią powikłania, takie jak zapalenie trzustki.

Najczęściej zadawane pytania

Czy wysoki cholesterol u psa jest groźny?

Sam w sobie zwykle nie powoduje miażdżycy jak u ludzi, ale bywa objawem poważnej choroby, a bardzo wysokie trójglicerydy zwiększają ryzyko zapalenia trzustki, dlatego wymaga diagnostyki u weterynarza.

Jakie są najczęstsze przyczyny wysokiego cholesterolu u psa?

Najczęściej to choroby wtórne: niedoczynność tarczycy, zespół Cushinga, cukrzyca, choroby wątroby i cholestaza oraz choroby nerek; rzadziej dieta wysokotłuszczowa lub dziedziczna predyspozycja u sznaucerów.

Jaka jest norma cholesterolu u psa?

Zakres zależy od laboratorium, więc zawsze obowiązuje zakres z konkretnego wyniku; o hiperlipidemii mówi się, gdy wynik oznaczony na czczo przekracza jego górną granicę. Interpretację zostaw weterynarzowi.

Jak leczyć wysoki cholesterol u psa?

Przede wszystkim leczy się chorobę podstawową; pomocna bywa dieta niskotłuszczowa, kwasy omega-3, redukcja wagi i ruch, a leki obniżające lipidy stosuje się rzadko i tylko na zlecenie weterynarza.

Czy dieta obniża cholesterol u psa?

Tak, dieta niskotłuszczowa jest podstawą postępowania u psów, u których dieta lub rasa mają znaczenie; dokładny plan i kontrolę wyników powinien ustalić lekarz weterynarii.

Źródła