Anaplazmoza u psa - przyczyny, objawy, leczenie

Opublikowano Aktualizacja 5 min czytania

Anaplazmoza to choroba przenoszona przez kleszcze, wywoływana przez bakterie z rodzaju Anaplasma. Według Merck Veterinary Manual zakażenie jest u psów zwykle subkliniczne, czyli bez widocznych objawów, a gdy się one pojawiają, są najczęściej łagodne i podobne do innych chorób odkleszczowych. Lekiem z wyboru jest doksycyklina, a człowiek zaraża się od kleszcza, nie bezpośrednio od psa (krew zakażonego psa wymaga jednak ostrożności).

Skąd się bierze i które bakterie są groźne

Merck Veterinary Manual opisuje dwie postaci. Anaplasma phagocytophilum zakaża neutrofile (rodzaj białych krwinek) i wywołuje psią anaplazmozę granulocytarną. Anaplasma platys zakaża płytki krwi i wywołuje cykliczną trombocytopenię, czyli nawracające spadki liczby płytek. Poza kleszczami zakażenie może przenieść także transfuzja krwi.

Według wytycznych dla lekarzy weterynarii z Europy (Parasites & Vectors, 2015) Ixodes ricinus, czyli kleszcz pospolity, jest jedynym znanym w Europie wektorem A. phagocytophilum. Autorzy opisują go jako gatunek szeroko rozpowszechniony w większości regionów Europy, w tym w prawie całej jej środkowej części, a bakteria występuje głównie w północnej i środkowej Europie. Badania seroprewalencji u psów w Europie dawały według tych wytycznych wyniki od 3 do 57 procent, zależnie od badanej populacji.

Objawy

Zakażenie A. phagocytophilum i A. platys jest według Merck zwykle subkliniczne. Jeśli objawy występują, to najczęściej są to:

  • gorączka,
  • powiększenie węzłów chłonnych i śledziony,
  • skłonność do krwawień (wybroczyny, siniaki),
  • u psów zakażonych A. phagocytophilum także kulawizna.

Wytyczne europejskie dodają, że typowe objawy A. phagocytophilum są niespecyficzne: ospałość, brak apetytu i gorączka. Kulawizna może wynikać z wtórnego, immunologicznego zapalenia stawów. Możliwe są też bladość błon śluzowych, napięty brzuch, wymioty i biegunka. Wytyczne określają jako kontrowersyjną kwestię, czy objawy ze strony układu nerwowego wiążą się z tym zakażeniem.

Najczęstszą nieprawidłowością w morfologii jest według Merck małopłytkowość, która pojawia się 1-2 tygodnie po zakażeniu. Przy A. platys liczba płytek rośnie i spada w cyklu 1-2 tygodni, jeśli pies nie jest leczony.

Jak rozpoznaje się anaplazmozę

Według Merck rozpoznanie opiera się na połączeniu objawów, badań serologicznych i badania PCR. Mikroskopowa ocena rozmazu krwi może ujawnić morule (skupiska bakterii) w neutrofilach albo płytkach.

Badanie serologiczne wykonane w ciągu tygodnia od zakażenia może dać wynik ujemny, dlatego Merck zaleca powtórzenie po 2-4 tygodniach. Przeciwciała mogą się też utrzymywać przez wiele miesięcy po zakażeniu, więc sam wynik dodatni nie dowodzi czynnej choroby. Test serologiczny nie odróżnia gatunków Anaplasma. PCR z krwi pozwala wykryć materiał genetyczny bakterii zwykle już w pierwszym tygodniu i jako jedyny pozwala ustalić gatunek. Wytyczne europejskie przypominają, że ujemny PCR oznacza brak wykrycia DNA w próbce, a nie pewność, że pies jest wolny od patogenu, bo bakteriemia bywa przerywana albo poniżej progu wykrywalności testu, a wcześniejsze podanie antybiotyku, na przykład doksycykliny, również mogło wynik zafałszować.

Leczenie

Według Merck lekiem z wyboru przy obu gatunkach jest doksycyklina. Optymalny czas kuracji nie jest znany, ale dane z zakażeń doświadczalnych przemawiają za 28 dniami. Gdy doksycyklina jest niedostępna, można według Merck użyć minocykliny. Dawkę i czas kuracji dobiera lekarz weterynarii, nie podaje się jej na własną rękę.

Objawy ustępują według Merck szybko, w większości przypadków w ciągu tygodnia od rozpoczęcia antybiotyku. Ponieważ zakażenia przebiegają zwykle łagodnie, leczenie wspomagające jest rzadko potrzebne. Wytyczne europejskie oceniają rokowanie jako dobre, gdy anaplazmozę leczy się w fazie ostrej i podaje całą kurację, dlatego nie wolno przerywać antybiotyku po ustąpieniu objawów. Ewentualne powikłania ocenia lekarz na podstawie badań psa.

Zapobieganie

Zapobieganie sprowadza się według Merck do ograniczenia kontaktu psa z kleszczami. Psy w rejonach z kleszczami nie powinny chodzić poza ścieżkami, w wysokiej trawie i tam, gdzie leży ściółka liściasta. Po spacerze psa się ogląda i ostrożnie usuwa kleszcze. Merck zaznacza, że nie należy oczekiwać, iż opiekun znajdzie wszystkie kleszcze w sierści.

Do ochrony służą preparaty przeciwkleszczowe stosowane zgodnie z etykietą. Merck wymienia jako zatwierdzone do tego celu i najskuteczniejsze formulacje zawierające fipronil, izoksazoliny, pyretroidy lub amitraz. Wybór preparatu, zwłaszcza dla szczeniaka, suki w ciąży czy psa z innymi chorobami, warto uzgodnić z lekarzem weterynarii.

Czy pies może zarazić człowieka

Merck wskazuje, że anaplazmoza jest chorobą odzwierzęcą i zakażenia A. phagocytophilum opisywano u ludzi, ale bezpośrednie przeniesienie nie zachodzi, bo potrzebny jest kleszcz. Wytyczne europejskie zauważają, że pies może być wskaźnikiem narażenia ludzi, bo kleszcze z jego sierści mogą przejść na człowieka, a krew zakażonego psa należy traktować ostrożnie. Według Merck zakażony pies oznacza, że w okolicy są kleszcze i ryzyko chorób odkleszczowych.

Poradnik ma charakter informacyjny, a diagnozę i leczenie ustala lekarz weterynarii.

Źródła