Ile żyje pies z rakiem wątroby? Rokowanie i typy guza

Nie ma jednej odpowiedzi, bo „rak wątroby” to kilka różnych chorób. W badaniach nad pojedynczym rakiem wątrobowokomórkowym (HCC), który można było wyciąć, mediany przeżycia sięgały wielu lat, a przy naczyniakomięsaku z widocznymi przerzutami Merck Veterinary Manual podaje mediany rzędu 68-136 dni. O rokowaniu decyduje rodzaj guza, jego postać i to, czy da się go usunąć w całości.

Pierwotny czy przerzutowy

Według Merck Veterinary Manual nowotwory pierwotne wątroby są rzadsze niż przerzuty do wątroby z innych narządów. Guzy pierwotne zwykle znajduje się u zwierząt powyżej 9. roku życia, mogą być złośliwe lub łagodne. U psów najczęstszy jest rak wątrobowokomórkowy (HCC); opisano też m.in. naczyniakomięsaki, rakowiaki i mięsaki. U kotów dominują guzy dróg żółciowych. Wśród nowotworów, które dają przerzuty do wątroby u psa, Merck wymienia chłoniaka, raka trzustki, raka gruczołu mlekowego, guza chromochłonnego, raka jelita, raka tarczycy, włókniakomięsaka, kostniakomięsaka, naczyniakomięsaka, guzy z komórek tucznych i raka przejściowokomórkowego. Wątroba bywa więc tylko jednym z miejsc choroby.

HCC: trzy postacie

Merck opisuje trzy postacie HCC. Postać masywna to pojedynczy duży guz w jednym płacie i stanowi 61% przypadków. Postać guzkowa (29%) obejmuje wiele płatów, a rozlana (10%) nacieka wątrobę bez wyraźnych guzków. Postacie guzkowa i rozlana zwykle nie nadają się do operacji. Według tego źródła guz masywny można potencjalnie wyciąć z dobrym wynikiem, a guzy w lewych płatach mają najlepsze rokowanie. HCC nacieka miejscowo i wolno daje przerzuty poza wątrobę, a przerzuty do płuc są niecodzienne.

Co mówią badania o przeżyciu

Poniższe liczby pochodzą z retrospektywnych badań na określonych grupach psów i nie są prognozą dla pojedynczego zwierzęcia.

  • Liptak i wsp. (J Am Vet Med Assoc 2004): 48 psów z masywnym HCC, 42 operowane i 6 leczonych zachowawczo. W grupie operowanej śmiertelność śródoperacyjna wynosiła 4,8%, nie stwierdzono wznowy miejscowej, a przerzuty wystąpiły u 4,8%; mediana przeżycia przekroczyła 1460 dni. W grupie nieoperowanej mediana wyniosła 270 dni. Tylko 9,5% psów w grupie operowanej zmarło z powodu choroby, a grupa nieoperowana była mała.
  • Matsuyama i wsp. (N Z Vet J 2017): 37 psów z masywnym HCC, które przeżyły okres okołooperacyjny i były obserwowane co najmniej 2 miesiące po zabiegu (psy zmarłe wcześniej lub utracone z obserwacji wyłączono z analizy). Przy całkowicie wyciętym guzie (margines bez komórek nowotworowych) mediana przeżycia całkowitego przekroczyła 1836 dni, a przy wycięciu niepełnym wyniosła 765 dni. Autorzy zalecają ścisłą kontrolę w kierunku wznowy po niepełnym wycięciu.
  • Moyer i wsp. (Open Vet J 2021): 94 psy z HCC rozpoznanym histopatologicznie, w większości po próbie resekcji. Mediana przeżycia całej grupy wyniosła 707 dni. Różnica między postacią masywną (707 dni) a guzkową lub rozlaną (747 dni) nie była istotna statystycznie, podobnie jak różnica między marginesem pełnym a niepełnym. Autorzy opisali też zwiększone ryzyko śmierci okołooperacyjnej po usunięciu prawego płata przyśrodkowego.

Wyniki różnią się między badaniami, bo różnią się grupy: starsze serie dotyczyły wyłącznie guzów masywnych, a najnowsza obejmowała też postacie guzkowe i rozlane oraz inne warunki operacji. Merck zaznacza ponadto, że wysokie wartości ALT i AST mogą wskazywać na złe rokowanie.

Naczyniakomięsak i przerzuty

Według Merck Veterinary Manual w przypadku naczyniakomięsaka wątroby operacja ma charakter paliatywny: służy zatamowaniu aktywnego krwawienia i u większości psów nie daje trwałej korzyści. Przy widocznych przerzutach mediana przeżycia wynosi od 68 do 136 dni, a przy różnych schematach chemioterapii, w guzach o dowolnym umiejscowieniu, od 145 do 250 dni. Źródło zaznacza, że nie ma osobnego badania przeżycia dla naczyniakomięsaka samej wątroby.

Przy przerzutach decyzja zależy od choroby pierwotnej. Merck pisze, że gdy zajęty jest jeden płat, zaleca się jego usunięcie, a w chłoniaku lub mastocytozie odpowiednia chemioterapia może przedłużyć życie.

Objawy i rozpoznanie

Według Merck objawy HCC są mało swoiste: utrata masy ciała, brak apetytu, gorączka i apatia, rzadziej wymioty, wzmożone pragnienie z częstym oddawaniem moczu oraz drgawki z powodu niskiego poziomu glukozy. Pies może nie chorować widocznie, dopóki guz nie osiągnie dużych rozmiarów lub nie dojdzie do krwotoku. W chłoniaku wątroby i w chorobie przerzutowej opisano także żółtaczkę.

Podwyższone enzymy wątrobowe (ALT, ALP, GGT) i guz widoczny w USG kierują podejrzenie na nowotwór, ale rodzaj guza ustala się po pobraniu tkanki. Merck zaznacza, że do ostatecznego rozpoznania potrzebne są aspiraty lub biopsja. W badaniu Moyera preoperacyjna cytologia zgadzała się z rozpoznaniem HCC tylko w 15 z 32 przypadków (46,9%).

Źródła