Oponiak u psa - przyczyny, objawy, leczenie

Opublikowano Aktualizacja 4 min czytania

Oponiak to nowotwór wyrastający z opon mózgowych i najczęstszy pierwotny guz mózgu u psów. Dotyczy głównie starszych psów dużych ras, a najczęstszym pierwszym objawem są drgawki, które pojawiają się u psa, który wcześniej ich nie miał. Rozpoznanie wymaga rezonansu magnetycznego, a leczenie polega na operacji, radioterapii albo obu tych metodach razem.

Czym jest oponiak

Oponiaki stanowią około połowy pierwotnych guzów mózgu u psów (w danych zebranych przez Merck Veterinary Manual 45%). Rosną z opony twardej, poza tkanką mózgu, i zwykle powoli. Choć klasyfikuje się je zazwyczaj jako guzy łagodne, rosnący guz uciska mózg lub rdzeń kręgowy i może doprowadzić do ciężkich zaburzeń neurologicznych, a nawet śmierci. U psów oponiak częściej niż u kotów nacieka sąsiednią tkankę, co utrudnia jego całkowite usunięcie.

Które psy chorują

  • Wiek - mediana wieku w chwili rozpoznania oponiaka wynosi 10,5 roku. Większość pierwotnych guzów mózgu rozpoznaje się u psów, które ukończyły 5 lat.
  • Wielkość i budowa - ryzyko jest większe u psów dużych ras, zwłaszcza o wydłużonej czaszce.
  • Rasy - oponiaki występują częściej u golden retrieverów, bokserów, sznaucerów miniaturowych i rat terierów. Golden retriever to rasa najczęściej wymieniana w opisach przypadków.

Rasy krótkogłowe, takie jak boksery, boston teriery i buldogi, są szczególnie narażone na inny rodzaj guza mózgu, czyli glejaki. Źródła, na których oparto ten poradnik, nie wskazują czynników środowiskowych ani badań genetycznych, które pozwalałyby zapobiec oponiakowi lub przewidzieć go u szczenięcia.

Objawy

Najczęstszym objawem guzów mózgu są drgawki: występują u około połowy psów z guzem w przedniej części mózgu. Dlatego guz mózgu bierze się pod uwagę u każdego psa, u którego napady padaczkowe pojawiły się pierwszy raz po 5. roku życia, zwłaszcza w rasach predysponowanych.

Inne możliwe objawy to:

  • zmiany zachowania i zaburzenia świadomości,
  • objawy zależne od miejsca guza, na przykład zaburzenia ruchu lub czucia,
  • objawy niespecyficzne: apatia, brak apetytu, utrata masy ciała.

Przy guzach w okolicy czołowo-węchowej mózgu pies między napadami często wygląda na zupełnie zdrowego, a jedynym sygnałem są drgawki albo zmiana zachowania. Objawy zwykle stopniowo się nasilają.

Diagnostyka

Badaniem z wyboru jest rezonans magnetyczny (MRI) głowy, wykonywany w znieczuleniu ogólnym. Oponiak zwykle wygląda w nim jak guz szeroko przylegający do kości czaszki, o wyraźnych granicach i silnie wzmacniający się po podaniu kontrastu. Obraz MRI pozwala jednak tylko na rozpoznanie wstępne: według Merck Veterinary Manual wstępne rozpoznanie guza układu nerwowego postawione na podstawie samego obrazowania okazuje się błędne u około 30% pacjentów po badaniu histopatologicznym (to dane dla guzów układu nerwowego ogółem, nie tylko dla oponiaków). Pewne rozpoznanie daje badanie tkanki guza, najczęściej pobranej podczas operacji.

Przed znieczuleniem wykonuje się badanie ogólne i badania krwi. Lekarz może zlecić też zdjęcie RTG klatki piersiowej i USG jamy brzusznej, bo u 3-23% psów z guzem mózgu znajduje się drugi, niezależny nowotwór. Normalny wynik MRI nie wyklucza całkowicie guza mózgu.

Leczenie i rokowanie

Leczenie objawowe obejmuje leki przeciwpadaczkowe (często stosuje się fenobarbital, lewetyracetam lub zonisamid), kortykosteroidy zmniejszające obrzęk wokół guza oraz leki przeciwbólowe. Dawki dobiera lekarz weterynarii. Przy samym leczeniu objawowym mediana przeżycia psów z pierwotnymi guzami mózgu wynosi około 9 tygodni, a w jednym badaniu 69 dni, przy czym psy z guzem nad namiotem móżdżku (w tym w przodomózgowiu) miały medianę przeżycia 178 dni, a z guzem pod namiotem 28 dni.

Przy oponiaku mediany przeżycia podawane w badaniach wyglądają następująco (to zakresy z różnych badań, więc nie przewidują wyniku u konkretnego psa):

  • Operacja standardowa - mediana przeżycia około 10 miesięcy (w zbiorczych danych przytaczanych przez Merck 312 dni).
  • Operacja z technikami ułatwiającymi usunięcie guza (np. aspirator ultradźwiękowy, wsparcie endoskopowe) - mediana przeżycia 16-70 miesięcy.
  • Operacja z radioterapią - mediana przeżycia 16-30 miesięcy.
  • Sama radioterapia - przy guzach położonych poza tkanką mózgu, w większości wstępnie rozpoznanych jako oponiaki (bez potwierdzenia badaniem tkanki), mediana przeżycia 9-30 miesięcy.

Gdy stosuje się jedną z tych metod samodzielnie, w dostępnych badaniach żadna z nich, operacja czy radioterapia, nie ma wyraźnej przewagi. Operacja niesie ryzyko powikłań, takich jak zachłystowe zapalenie płuc, krwawienie lub zawał w mózgu, trudne do opanowania drgawki, przejściowe lub trwałe deficyty neurologiczne oraz zaburzenia elektrolitowe i termoregulacji. Chemioterapia (lomustyna, karmustyna, temozolomid, hydroksymocznik) jest słabo zbadana, a jako jedyne leczenie widocznego guza daje złe rokowanie.

Źródła