Wybrane choroby psów: sześć grup i kiedy iść do weterynarza

Golden retriever leżący na drewnianym krześle ogrodowym z głową na podłokietniku

Chorób psów jest znacznie więcej, niż mieści jeden artykuł. Ten przegląd opisuje sześć wybranych grup: zakaźne, pasożytnicze, pokarmowe, skórne i nowotworowe, narządów ruchu oraz serca i układu oddechowego. Każda ma inne sygnały ostrzegawcze, a część z nich - na przykład skręt żołądka - wymaga natychmiastowej pomocy lekarza weterynarii. Przegląd oparto na Merck Veterinary Manual i wytycznych WSAVA. To zestaw przykładów, nie pełny katalog chorób (pominięto m.in. choroby nerek, oczu, uszu, zębów i endokrynologiczne).

Choroby zakaźne i szczepienia

Wytyczne szczepień WSAVA wskazują, że szczepionkami podstawowymi (core) dla psów na całym świecie są te przeciw nosówce (CDV), adenowirusowi typu 1 (CAV) i parwowirozie (CPV). Tam, gdzie występuje wścieklizna, WSAVA uznaje szczepienie przeciw niej za niezbędne, nawet jeśli nie wymaga go prawo (WSAVA).

Parwowiroza jest według Merck Veterinary Manual wysoce zakaźna i najczęściej dotyka młode, niezaszczepione psy. Objawy to brak apetytu, apatia, wymioty i biegunka, często krwawa; leczenie jest głównie wspomagające (Merck opisuje też terapię przeciwciałami monoklonalnymi). Przeżywalność przy intensywnym leczeniu szpitalnym przekracza 90%, a w leczeniu ambulatoryjnym wynosi około 80% (Merck Veterinary Manual).

Pasożyty

Merck opisuje, że glisty (Toxocara canis) przechodzą z suki na szczenięta przez łożysko i z mlekiem, a często nie dają żadnych objawów; możliwe są biegunka, słaby wzrost i powiększony, wzdęty brzuch. Szczenięta należy odrobaczać wielokrotnie w ciągu pierwszych 6 miesięcy życia (glisty) lub pierwszych 3 miesięcy (tęgoryjce), a sukę leczy się przed porodem. Tęgoryjec Ancylostoma caninum u szczeniąt bywa przyczyną niedokrwistości, która może być śmiertelna. Przy tasiemcach ważna jest też kontrola pcheł. Niektóre pasożyty jelitowe psów zakażają także ludzi (dotyczy to m.in. glist, tasiemców i niektórych tęgoryjców), dlatego Merck zaleca higienę: szybkie sprzątanie odchodów i mycie rąk (Merck Veterinary Manual). Dawki i preparaty dobiera lekarz weterynarii.

Układ pokarmowy: skręt żołądka

Wzdęcie ze skrętem żołądka (GDV, ang. bloat) Merck określa jako stan zagrożenia życia. Dotyczy głównie dużych psów o głębokiej klatce piersiowej. Do czynników ryzyka zalicza m.in. szybkie jedzenie, karmienie raz dziennie, suchą karmę, stres i wiek; ryzyko jest większe, gdy chorował rodzic, rodzeństwo lub potomek psa. Objawy to niepokój, bolesność i powiększenie brzucha, szybki oddech, powtarzające się suche odruchy wymiotne i nadmierne ślinienie. Według tego źródła około 25-30% psów z tym schorzeniem umiera (Merck Veterinary Manual).

Skóra i nowotwory

Guzy skóry są według Merck najczęściej rozpoznawanymi nowotworami u psów, po części dlatego, że widać je najłatwiej. Guz z komórek tucznych jest w tym źródle opisany jako najczęstszy złośliwy nowotwór psów, najczęściej w wieku 8-10 lat. Może wyglądać jak tłuszczak, więc sam wygląd niczego nie rozstrzyga; rozpoznanie wymaga badania pobranej próbki. W przypadku guzów z komórek tucznych te większe niż około 3 cm wiążą się z krótszym przeżyciem, a szybko rosnące lub niecałkowicie usunięte chirurgicznie częściej dają przerzuty (Merck Veterinary Manual). Wniosek praktyczny: każdą nową lub zmieniającą się grudkę pokazuje się lekarzowi, zamiast zgadywać, czy jest niegroźna.

Narządy ruchu

Dysplazja stawu biodrowego to nieprawidłowy rozwój stawu u dużych psów. Merck wymienia jako czynniki ryzyka zbyt szybki wzrost, nadmierny ruch, żywienie i dziedziczność. Kulawizna jest zwykle gorsza po wysiłku, a pies może poruszać się „zajęczym skokiem”. Łagodniejsze przypadki można prowadzić m.in. przez redukcję masy ciała, ograniczenie wysiłku na twardym podłożu i fizjoterapię; w innych rozważa się operację, w tym wszczepienie endoprotezy stawu. Ponieważ choroba jest dziedziczna, psy z ras zagrożonych powinny być badane przed zakwalifikowaniem do rozrodu (Merck Veterinary Manual).

Serce i oddychanie: dirofilarioza

Dirofilarioza (choroba robaka sercowego, Dirofilaria immitis) jest według Merck potencjalnie śmiertelna, ale możliwa do zapobiegania; zarazki przenoszą komary. Opisana jest w krajach o klimacie umiarkowanym, subtropikalnym i tropikalnym, w tym w południowej Europie; Merck nie wymienia Polski, więc nie należy zakładać, że jest to choroba typowa dla naszego kraju. Czy dotyczy to regionu, w którym mieszka lub do którego podróżuje Twój pies, ocenia lekarz weterynarii. Objawy to kaszel, nietolerancja wysiłku, trudności w oddychaniu, omdlenia i sinawe dziąsła, ale psy mało aktywne mogą mieć mało objawów mimo licznych pasożytów. Profilaktykę zaleca się od 6.-8. tygodnia życia, a test antygenowy wykonuje się zwykle co rok (Merck Veterinary Manual).

Profilaktyka

WSAVA zaleca podawać szczeniętom kilka dawek szczepionek podstawowych co 2-4 tygodnie, ostatnią w wieku co najmniej 16 tygodni, bo przeciwciała matczyne zakłócają działanie wcześniejszych dawek. Szczepienie przypominające zaleca się w 26. tygodniu życia lub później (nie czekając do 12-16 miesięcy), by szybko uodpornić mniejszość szczeniąt, u których przeciwciała matczyne jeszcze przeszkadzały. U dorosłych psów szczepionek podstawowych nie podaje się częściej, niż trzeba: WSAVA wskazuje, że odporność po większości nowoczesnych szczepionek żywych (podstawowych) trwa wiele lat. Szczepienia niepodstawowe zależą od trybu życia psa i występowania chorób w okolicy. Leptospirozę WSAVA opisuje jako zagrażającą życiu chorobę zoonotyczną; tam, gdzie występuje, zdecydowanie zaleca szczepienie wszystkich psów. WSAVA zachęca też do regularnych badań kontrolnych, zwykle raz w roku (WSAVA). Merck podaje dla parwowirozy schemat 6-8, 10-12 i 14-16 tygodni, dawkę przypominającą po roku, a potem co 3 lata. Ten schemat różni się szczegółami od wytycznych WSAVA 2024 (ostatnia dawka w 16. tygodniu lub później, przypominająca w 26. tygodniu lub później), dlatego harmonogram konkretnego szczeniaka ustala lekarz weterynarii (Merck Veterinary Manual).

Wytyczne WSAVA nie są aktem prawnym i nie opisują obowiązków wynikających z polskich przepisów; to, co obowiązuje w Polsce (np. wobec wścieklizny), sprawdź u lekarza weterynarii lub w komunikatach Głównego Lekarza Weterynarii. Poza szczepieniami profilaktyka to odrobaczanie szczeniąt według zaleceń lekarza, kontrola pcheł (ważna przy tasiemcach) oraz, tam gdzie jest ryzyko, zapobieganie dirofilariozie.

Ten przegląd ma charakter informacyjny; diagnozę i leczenie ustala lekarz weterynarii.

Źródła