Leki przeciwbólowe dla psa: dlaczego nie ludzkie

Opublikowano Aktualizacja 5 min czytania

Psu z bólem nie podawaj na własną rękę żadnego leku z domowej apteczki. Ludzkie leki przeciwbólowe dostępne bez recepty, czyli paracetamol, aspiryna, ibuprofen i naproksen, mogą być dla zwierząt groźne, a nawet śmiertelne. Lek przeciwbólowy dla psa wybiera lekarz weterynarii po zbadaniu zwierzęcia i to on ustala dawkę.

Po czym poznać, że pies odczuwa ból

Psy, jako drapieżniki, często sygnalizują ból skomleniem albo piszczeniem. Nie zawsze jednak tak jest: zdarza się, że pies z bólem nadal macha ogonem i wita domowników, a ból przewlekły zauważa się trudniej niż nagły ból po urazie czy zabiegu. Warto zwracać uwagę na takie zmiany:

  • je mniej niż zwykle;
  • nie chce się ruszać albo nie może znaleźć wygodnej pozycji;
  • jest niespokojny lub lękliwy;
  • chowa się, unika kontaktu, zmienia mu się nastrój, staje się drażliwy;
  • wylizuje, przygryza lub pociera jedno miejsce na ciele;
  • inaczej oddycha, inaczej się porusza albo przyjmuje nietypową postawę.

Przy bólu przewlekłym sygnałem bywa mniejsza aktywność, słabszy apetyt, chudnięcie albo zaniedbana sierść. Takie objawy nie zawsze oznaczają ból, ale zawsze pokazują, że coś jest nie tak. Lekarzowi bardzo pomaga dokładny opis tego, jak pies zachowuje się w domu.

Dlaczego ludzkie leki przeciwbólowe są groźne dla psa

Psy są gatunkiem, który najczęściej trafia do ośrodków toksykologicznych po zjedzeniu ludzkich leków przeciwbólowych. Część takich zatruć to skutek dobrych intencji opiekuna, który chciał zwierzęciu ulżyć. Każdy z tych leków szkodzi trochę inaczej:

  • Ibuprofen nie jest już zalecany u psów, bo może wywołać wrzody i perforację żołądka. Ma u psa wąski margines bezpieczeństwa. Najczęstsze skutki zatrucia to podrażnienie lub owrzodzenie przewodu pokarmowego, krwawienie z przewodu pokarmowego i uszkodzenie nerek, a przy dużych ilościach także objawy nerwowe, w tym drgawki.
  • Naproksen utrzymuje się w organizmie psa bardzo długo. U psów opisano wymioty, smoliste stolce, blade błony śluzowe i ból brzucha już po kilku dniach podawania.
  • Aspiryna jest przez psy tolerowana lepiej niż przez koty, ale dłuższe podawanie może prowadzić do wrzodów żołądka. Ostre zatrucie daje m.in. osłabienie, brak apetytu, wymioty (także z krwią), przyspieszony oddech i gorączkę, a może też uszkodzić wątrobę (martwica) i wywołać drgawki, śpiączkę oraz przedłużone krwawienia.
  • Paracetamol u psa może uszkodzić wątrobę: żółtaczka i martwica wątroby zdarzają się u psów częściej niż u kotów. Może też wywołać methemoglobinemię (brunatne zabarwienie błon śluzowych), obrzęk pyska i łap, a u części psów suche zapalenie rogówki i spojówek. Ryzyko rośnie przy powtarzanym podawaniu. Dla kotów paracetamol jest szczególnie niebezpieczny.

Paracetamol i niektóre leki z grupy NLPZ wchodzą też w skład wielu ludzkich preparatów na przeziębienie i kaszel, więc pies może je zjeść, choć opakowanie wcale nie wygląda jak „lek przeciwbólowy”. Dawki dla ludzi i dla psów są zupełnie inne, a różnica kilku miligramów może mieć znaczenie.

Jakie leki przeciwbólowe stosuje lekarz weterynarii

Lekarz ma do dyspozycji kilka grup leków dopuszczonych do stosowania u zwierząt. Najczęściej są to niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) dla psów, takie jak karprofen, meloksykam, firokoksyb, derakoksyb, grapiprant czy robenakoksyb. Przepisuje się je tylko wtedy, gdy krzepnięcie krwi, nerki, wątroba i żołądek psa pracują prawidłowo, dlatego przed ich podaniem lekarz ocenia stan zdrowia zwierzęcia. Inne możliwości to opioidy, leki na ból neuropatyczny (np. gabapentyna, pregabalina, tramadol, amantadyna), przeciwciało monoklonalne bedinwetmab stosowane w bólu przewlekłym przy chorobie zwyrodnieniowej stawów oraz miejscowe środki znieczulające. Kortykosteroidów nie łączy się z NLPZ. Dawkę każdego z tych leków dobiera lekarz weterynarii.

Także weterynaryjne NLPZ mogą dawać działania niepożądane. Najczęściej zgłaszane to wymioty, spadek apetytu, apatia, czarny, smolisty kał i biegunka; do poważnych działań niepożądanych należą też wrzody żołądka, niewydolność nerek i perforacja jelit, które mogą prowadzić do śmierci. Główny lekarz weterynarii AKC radzi, by przy takich objawach przerwać podawanie leku i jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Smakowe tabletki do żucia trzymaj poza zasięgiem psa, bo przedawkowanie zdarza się, gdy pies sam dobierze się do opakowania.

Metamizol (pyralgina) nie jest lekiem, po który opiekun powinien sięgać na własną rękę. Przegląd badań z 2023 roku (Veterinary Evidence) objął tylko trzy badania kliniczne, wszystkie dotyczące psów i kotów po sterylizacji, i ocenił siłę dowodów jako słabą. U psów sam metamizol nie zapewniał po zabiegu wystarczającego znieczulenia, a odpowiednie dawki i odstępy między podaniami wymagają jeszcze ustalenia. Autorzy nie znaleźli natomiast dowodów, że metamizol zwiększał liczbę działań niepożądanych. O tym, czy go zastosować, decyduje lekarz weterynarii.

Zioła, suplementy i metody bez leków

Zioła, witaminy i suplementy przeciwbólowe dla zwierząt w większości nie zostały przebadane naukowo, więc nie wiadomo, czy są skuteczne i bezpieczne. Niektóre mogą pomóc, inne nic nie dają, a jeszcze inne mogą zaszkodzić. Przed podaniem jakiegokolwiek preparatu porozmawiaj z lekarzem weterynarii.

Pomóc mogą natomiast metody bez leków, dobrane do przyczyny bólu. Choroba zwyrodnieniowa stawów jest główną przyczyną bólu przewlekłego u psów. U psa z chorymi stawami lekarz może zalecić kontrolę masy ciała, umiarkowany ruch, miękkie posłanie i ciepło w chłodne dni; zbyt duży wysiłek nasila ból stawów. Masaż może łagodzić ból mięśni i stawów, a wiele zwierząt najwyraźniej odnosi znaczną korzyść z fizjoterapii i akupunktury.

Źródła