Nadciśnienie płucne u psa - przyczyny, objawy, leczenie

Opublikowano Aktualizacja 5 min czytania

Nadciśnienie płucne to podwyższone ciśnienie krwi w tętnicach płucnych. U psa niemal zawsze jest następstwem innej choroby: według Merck Veterinary Manual pierwotna postać jest rzadka, a najczęstszymi przyczynami są dirofilarioza, zatorowość płucna, ciężkie niedotlenienie w chorobie płuc i niewydolność lewej połowy serca. Dlatego leczenie opiera się na ustaleniu i leczeniu przyczyny, a lek obniżający ciśnienie w płucach (sildenafil) stosuje się głównie u psów z objawami, takimi jak omdlenia.

Skąd się bierze nadciśnienie płucne u psa

Konsensus ACVIM z 2020 roku dzieli nadciśnienie płucne u psów na sześć grup według przyczyny: choroba samych naczyń płucnych, choroba lewej strony serca, choroby układu oddechowego z niedotlenieniem, zatory i zakrzepy w tętnicach płucnych, choroby pasożytnicze (Dirofilaria i Angiostrongylus) oraz zaburzenia o przyczynie złożonej lub niejasnej. Autorzy zaznaczają, że częstość tej choroby u psów nie jest znana, a wiele przypadków prawdopodobnie pozostaje nierozpoznanych, zwłaszcza gdy nie wykonuje się echokardiografii.

Według ACVIM nadciśnienie przy zwyrodnieniu zastawki mitralnej dotyczy zwykle starszych psów małych ras. Panel wskazuje też na sugerowaną predyspozycję West Highland White Terrierów i pekińczyków do nadciśnienia płucnego towarzyszącego śródmiąższowej chorobie płuc. U szczeniąt częściej chodzi o wady wrodzone serca i rozwojowe choroby płuc.

Objawy, które mogą wskazywać na nadciśnienie płucne

ACVIM wymienia jako objawy często bezpośrednio związane z nadciśnieniem płucnym: omdlenia po wysiłku, utrudnione oddychanie lub duszność oraz mniejszą tolerancję wysiłku. Kaszel zgłasza się często, ale według tego samego dokumentu zwykle odzwierciedla chorobę układu oddechowego, a nie samo nadciśnienie. Merck Veterinary Manual opisuje ciężką postać jako objawy niewydolności prawej połowy serca (płyn w jamie brzusznej, spadek wytrzymałości) oraz epizodyczne omdlenia, zwykle po wysiłku lub podekscytowaniu.

Konsensus ACVIM przyznaje, że przypisanie objawów samemu nadciśnieniu bywa trudne lub niemożliwe, bo obraz choroby często zdominowuje schorzenie podstawowe. Sinica (niebieskawe zabarwienie błon śluzowych) może się pojawić przy chorobie płuc albo wadzie wrodzonej serca z przeciekiem krwi z prawej strony na lewą.

Jak się rozpoznaje nadciśnienie płucne

Według Merck Veterinary Manual pewne rozpoznanie wymaga bezpośredniego pomiaru ciśnienia w tętnicy płucnej, co robi się rzadko. W praktyce lekarz szacuje ciśnienie metodą Dopplera podczas echokardiografii, mierząc prędkość strumienia niedomykalności zastawki trójdzielnej lub płucnej. Badanie pokazuje także m.in. powiększenie prawej komory i prawego przedsionka.

ACVIM przyjmuje jako próg kliniczny prędkość strumienia niedomykalności trójdzielnej powyżej 3,4 m/s (gradient powyżej 46 mmHg), co z grubsza odpowiada co najmniej umiarkowanemu nadciśnieniu. Panel podkreśla, że echokardiografia ocenia prawdopodobieństwo choroby, a nie jej pewność, i że szacunek ciśnienia u pojedynczego psa bywa niedokładny. Zaleca rozważyć to badanie także wtedy, gdy zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej pokazuje poszerzone lub kręte tętnice płucne albo powiększenie prawej strony serca.

Leczenie zależy od przyczyny

Według Merck Veterinary Manual postępowanie wynika z przyczyny. Przy dirofilariozie skuteczne usunięcie dorosłych robaków z tętnic płucnych często obniża ciśnienie i cofa niewydolność prawej połowy serca. Merck zaznacza też, że rozpoznanie i leczenie choroby podstawowej daje najlepszą szansę na dobry wynik długoterminowy, choć w praktyce rzadko się to udaje.

Lekiem swoistym jest sildenafil, inhibitor fosfodiesterazy typu 5. Merck uznaje go za najskuteczniejszy lek obniżający ciśnienie w tętnicy płucnej u psów i wskazuje, że stosuje się go głównie przy objawach, takich jak omdlenia i niewydolność prawej połowy serca. U takich psów często zmniejsza lub zatrzymuje omdlenia i ułatwia kontrolę wodobrzusza. Tadalafil jest według Merck mniej przebadany, a ACVIM opisuje go jako alternatywę o dłuższym działaniu; w randomizowanym badaniu porównującym oba leki żaden nie okazał się lepszy. Pimobendan obniża ciśnienie u psów z nadciśnieniem wynikającym z niewydolności lewej połowy serca. Dawkę dobiera lekarz weterynarii, a leków nie należy podawać na własną rękę.

ACVIM ostrzega, że przy podejrzeniu rzadkich chorób żylnych i włosowatych płuc (PVOD, PCH) inhibitory fosfodiesterazy 5 należy rozpoczynać w szpitalu, bo u ludzi z tymi chorobami leki te bywają przyczyną śmiertelnego ostrego obrzęku płuc; u psów dowodów na to brakuje, ale panel zaleca ostrożność i ścisłą obserwację. Podobnej ostrożności wymagają wady wrodzone z przeciekiem i nadciśnienie przy chorobie lewej połowy serca, bo u części psów takie leki mogą wywołać obrzęk płuc. Tlen w domu panel uznaje za możliwy do rozważenia, zwłaszcza gdy pies wyraźnie na niego reaguje, ale zastrzega, że brakuje badań.

Rokowanie zależy od grupy choroby. Konsensus ACVIM pisze, że przy rzadkich postaciach z zamknięciem naczyń płucnych czas przeżycia jest zwykle krótki, a odpowiedź na leczenie słaba. Merck podaje, że psy z przetrwałym przewodem tętniczym z przeciekiem prawo-lewym mogą żyć kilka lat mimo ciężkiego nadciśnienia, jeśli dobrze kontroluje się u nich nadmierną liczbę czerwonych krwinek.

Czy można zmniejszyć ryzyko

Merck opisuje dirofilariozę jako chorobę potencjalnie śmiertelną, ale możliwą do zapobiegania; przenoszą ją komary, a zakazić może się każdy pies, także domowy. ACVIM zaleca u psów z dużym prawdopodobieństwem nadciśnienia płucnego kilka rozsądnych środków, choć nie były testowane w badaniach randomizowanych: ograniczenie wysiłku, szczepienia przeciw zakaźnym patogenom układu oddechowego, chemioprofilaktykę dirofilariozy i angiostrongylozy w regionach endemicznych, unikanie ciąży, wysokości i podróży lotniczych oraz zabiegów w znieczuleniu ogólnym, które nie są konieczne.

Poradnik ma charakter informacyjny; rozpoznanie i leczenie ustala lekarz weterynarii.

Źródła