Parwowiroza u psa: objawy, leczenie i szczepienie

Opublikowano 7 min czytania

Parwowiroza to ostra, bardzo zaraźliwa choroba wirusowa przewodu pokarmowego, która najczęściej dotyka szczenięta w wieku od 6 tygodni do 6 miesięcy, nieszczepione albo nie w pełni zaszczepione. Typowe objawy to apatia, brak apetytu i gorączka, a po nich wymioty i biegunka, często z krwią. Swoistego leku na wirusa nie ma: leczenie polega na intensywnym wsparciu organizmu, a przed chorobą najlepiej chroni pełny cykl szczepień.

Co wywołuje parwowirozę

Chorobę wywołuje parwowirus psów typu 2 (CPV-2), mały wirus DNA bez otoczki lipidowej. Najprawdopodobniej wyewoluował z wirusa panleukopenii kotów; pojawił się u psów w Europie około 1976 roku, a do 1978 roku rozprzestrzenił się na cały świat. Dziś krążą jego warianty 2a, 2b i 2c. Według Merck Veterinary Manual nie wykazano związku między wariantem wirusa a ciężkością choroby, a wytyczne WSAVA z 2024 roku potwierdzają, że dostępne szczepionki żywe atenuowane i rekombinowane chronią przed wszystkimi trzema wariantami, jeśli podano je zgodnie z zaleceniami.

Wirus atakuje komórki, które szybko się dzielą. Najpierw namnaża się w tkance limfatycznej gardła, potem z krwią dociera do szpiku kostnego i do krypt jelita cienkiego, gdzie powstają nowe komórki nabłonka. Zniszczona błona śluzowa jelita przestaje wchłaniać płyny i zatrzymywać bakterie, a uszkodzony szpik produkuje za mało białych krwinek. Dlatego pies traci duże ilości płynów, a bakterie jelitowe mogą przedostać się do krwi. Gdy choroba kończy się śmiercią, przyczyną jest odwodnienie, wstrząs i posocznica.

Kto choruje najczęściej

  • Szczenięta od 6 tygodni do 6 miesięcy życia oraz psy nieszczepione lub zaszczepione niepełnym cyklem.
  • Szczenięta, u których słabną przeciwciała od matki. Jeśli suka miała przeciwciała, a szczenię wypiło siarę, przez pierwsze tygodnie życia jest chronione, ale ta ochrona z czasem zanika.
  • Psy w stresie (odsadzenie, przegęszczenie, niedożywienie), z pasożytami jelitowymi albo innym zakażeniem przewodu pokarmowego, bo te czynniki wiążą się z cięższym przebiegiem.
  • Rasy opisywane jako bardziej narażone: rottweiler, doberman, angielski springer spaniel, owczarek niemiecki i psy typu pit bull.

Merck zaznacza też, że zakażenie bezobjawowe (subkliniczne) jest częste, więc pies, który nie choruje, nadal może być źródłem wirusa dla innych.

Jak dochodzi do zakażenia i jak długo wirus przetrwa

Pies zaraża się przez pyszczek lub nos: bezpośrednio, wąchając lub liżąc odchody zawierające wirusa, albo pośrednio przez skażone przedmioty, otoczenie i ludzi. AKC zwraca uwagę, że wirus można przynieść do domu na rękach, ubraniu i podeszwach butów, na przykład po wizycie na wybiegu dla psów.

Chory pies wydala wirusa z kałem już 4–5 dni po kontakcie, często zanim pojawią się objawy, przez cały czas choroby i jeszcze przez około 10 dni po wyzdrowieniu. Wirus jest wyjątkowo odporny: w pomieszczeniu w temperaturze pokojowej zachowuje zakaźność co najmniej 2 miesiące, a na zewnątrz, osłonięty od słońca i wysychania, wiele miesięcy, być może nawet lata. Nie niszczy go większość zwykłych detergentów i domowych środków czystości.

Objawy i przebieg

Objawy pojawiają się zwykle 5–7 dni po zakażeniu, choć okres ten może wynosić od 2 do 14 dni. Choroba zaczyna się niecharakterystycznie, a potem szybko przyspiesza:

  • na początku apatia, brak apetytu i gorączka;
  • w ciągu 24–48 godzin wymioty i biegunka, zwykle krwista (u około co czwartego psa biegunka jest bez krwi);
  • odwodnienie, przygnębienie, czasem bolesny brzuch;
  • w ciężkich przypadkach objawy wstrząsu: pies leży bez sił, ma słabe i szybkie tętno, dziąsła wolno odzyskują kolor po uciśnięciu, a temperatura ciała spada poniżej normy.

Ból brzucha i wymioty, które nie ustępują mimo leczenia, wymagają sprawdzenia, czy nie doszło do wgłobienia jelita, czyli powikłania, przy którym odcinek jelita wsuwa się w sąsiedni. Objawy nerwowe w przebiegu parwowirozy wynikają częściej z niskiego poziomu cukru we krwi, posocznicy lub zaburzeń elektrolitowych niż z działania samego wirusa.

Rzadką postacią jest zapalenie mięśnia sercowego u szczeniąt zakażonych w łonie matki albo w pierwszych tygodniach życia. Zdarza się rzadko, bo większość suk ma przeciwciała po szczepieniu lub przechorowaniu.

Jak lekarz rozpoznaje parwowirozę

Podstawą jest szybki test z kału wykrywający antygen wirusa (test ELISA), który daje wynik w niecałe 15 minut. Test jest dość dokładny, ale może dać wynik fałszywie ujemny na samym początku choroby albo później, gdy wydalanie wirusa spada (zwykle 10–12 dni po zakażeniu). Wynik fałszywie dodatni zdarza się 4–10 dni po szczepieniu szczepionką żywą. Dokładniejszy jest test PCR z kału, ale wymaga wysłania próbki do laboratorium. Rozpoznanie wspiera morfologia krwi: u większości chorych psów spada liczba białych krwinek.

Leczenie

Nie ma leku, który zabija parwowirusa, więc leczenie jest objawowe i podtrzymujące. Najlepsze wyniki daje intensywne leczenie w szpitalu. Weterynarz zwykle:

  • izoluje psa od innych zwierząt;
  • podaje płyny dożylnie, uzupełnia elektrolity i kontroluje poziom potasu oraz cukru we krwi;
  • stosuje leki przeciwwymiotne i antybiotyki, bo uszkodzone jelito przepuszcza bakterie do krwi, a liczba białych krwinek jest niska;
  • jak najwcześniej wprowadza żywienie, w razie potrzeby przez zgłębnik, bo wczesne karmienie wiąże się z szybszą poprawą; przy ciężkich niedoborach krwinek pomocna bywa transfuzja.

Merck odradza leki hamujące biegunkę, bo zatrzymanie treści w uszkodzonym jelicie zwiększa ryzyko przedostania się bakterii do krwi. Nie podawaj więc psu na własną rękę żadnych leków, w tym ludzkich środków przeciwbiegunkowych. Wybór leków i ich dawkę ustala lekarz weterynarii.

Merck (źródło amerykańskie) opisuje też przeciwciało monoklonalne przeciw parwowirusowi, warunkowo dopuszczone do stosowania w USA. W użytych źródłach nie ma informacji o jego rejestracji w Unii Europejskiej, więc o dostępność w Polsce zapytaj lekarza weterynarii. W badaniu eksperymentalnym żaden pies, który je otrzymał, nie padł, wobec 57% padnięć w grupie kontrolnej, ale skuteczność w zwykłej praktyce klinicznej wymaga jeszcze badań. Oseltamiwir (lek przeciwgrypowy) w badaniu nie skrócił hospitalizacji ani nie zmniejszył śmiertelności.

Rokowanie

Bez leczenia choroba jest bardzo często śmiertelna: AKC podaje, że nie przeżywa około 90% nieleczonych szczeniąt, a objawy mogą doprowadzić do śmierci w ciągu kilku dni. Przy właściwym leczeniu podtrzymującym przeżywa 70–90% psów. Przy intensywnym leczeniu szpitalnym odsetek przeżyć przekracza 90%, a opisane protokoły leczenia ambulatoryjnego, stosowane gdy hospitalizacja nie jest możliwa, dawały około 80% powodzeń. Większość szczeniąt, które przeżyją pierwsze 3–4 dni choroby, wraca do pełnego zdrowia, zwykle w ciągu tygodnia. Pies, który wyzdrowiał, zyskuje długotrwałą, być może dożywotnią odporność. Gorzej rokują psy z leukopenią (niską liczbą białych krwinek), zwłaszcza gdy w pierwszej dobie leczenia nie dochodzi do poprawy, oraz z niskim poziomem cukru we krwi.

Szczepienie: schemat według WSAVA 2024

Szczepionka przeciw parwowirozie należy do szczepień podstawowych, które według WSAVA powinien dostać każdy pies na świecie. Przeciwciała od matki mogą zablokować działanie szczepionki u młodego szczenięcia, a ich poziom bardzo się różni nawet w jednym miocie, dlatego szczepi się kilka razy:

  • pierwsza dawka nie wcześniej niż w 6. tygodniu życia;
  • kolejne co 3–4 tygodnie, aż do ukończenia 16. tygodnia; ostatnia dawka cyklu szczenięcego nie wcześniej niż w 16. tygodniu (w sytuacjach dużego ryzyka szczepienie kontynuuje się do 20. tygodnia, nawet co 2–3 tygodnie);
  • dawka uzupełniająca w 26. tygodniu życia lub wkrótce potem, zamiast dawnego „pierwszego corocznego” szczepienia; można ją pominąć, jeśli badanie przeciwciał wykonane od 20. tygodnia potwierdzi ochronę;
  • dalej szczepienie przypominające nie częściej niż co 3 lata.

Według WSAVA u dorosłego psa (powyżej 26. tygodnia życia) o nieznanej lub niepełnej historii szczepień jedna dawka szczepionki żywej bardzo prawdopodobnie wystarczy do uzyskania odporności, a w sytuacji dużego ryzyka (na przykład ogniska choroby) rozważa się drugą dawkę po 2–4 tygodniach. Konkretny schemat i preparat dobiera lekarz weterynarii, bo zależą od ryzyka w okolicy i sytuacji psa. Cornell radzi, by do czasu ukończenia szczepień nie zabierać szczenięcia tam, gdzie wirusa może być dużo, na przykład do schronisk i hoteli dla psów.

Dezynfekcja domu po chorym psie

Ponieważ wirus nie ma otoczki, większość domowych środków czystości go nie niszczy. Skuteczna procedura wygląda tak:

  • najpierw usuń kał, wymiociny i inne zabrudzenia organiczne, bo osłabiają działanie środka dezynfekującego;
  • następnie zdezynfekuj powierzchnie, miski i legowisko roztworem wybielacza (około 1 część wybielacza na 30 części wody) albo preparatem na bazie nadtlenosiarczanu potasu lub przyspieszonego nadtlenku wodoru;
  • nie polegaj na środkach z czwartorzędowymi solami amoniowymi, bo według Merck nie działają pewnie na parwowirusa;
  • na zewnątrz całkowita dezynfekcja zwykle nie jest możliwa: usuń odchody, a deszcz lub podlewanie rozcieńczają wirusa, który w słońcu stopniowo traci zakaźność.

Do domu, w którym niedawno chorował pies, wprowadzaj tylko w pełni zaszczepione szczenięta lub dorosłe psy. Dodatkowa dawka dla zdrowego, aktualnie zaszczepionego psa z kontaktu jest według Merck rozsądna, ale prawdopodobnie zbędna, więc zapytaj lekarza weterynarii. Ten poradnik ma charakter informacyjny, a rozpoznanie i leczenie ustala lekarz weterynarii.

Źródła