Biegunka u psa: przyczyny i kiedy jechać do weterynarza

Opublikowano 6 min czytania

Biegunka to objaw, a nie osobna choroba, i ma wiele przyczyn. Według American Kennel Club pojedynczy luźny stolec u psa, który normalnie je i się zachowuje, zwykle nie jest powodem do niepokoju, wystarczy wtedy zwykła wizyta u własnego lekarza. Biegunka z krwią, z wymiotami, z utratą apetytu albo z wyraźną apatią wymaga pilnej wizyty, a u szczeniąt i psów starszych ryzyko odwodnienia jest większe.

Jelito cienkie czy grube - co mówią źródła

Lekarze dzielą biegunkę według tego, który odcinek jelita jest zajęty. Merck Veterinary Manual opisuje objawy zapalenia jelita grubego (colitis) tak: stolec jest w małej ilości i bardziej płynny, ale oddawany częściej. Pies ma nagłe parcie, więc zdarzają się „wypadki” w domu, a w stolcu bywa śluz i krew. Chudnięcie i wymioty są przy tym rzadkie; według Merck występują częściej, gdy chory jest odcinek cienki.

O chorobach jelita cienkiego, które powodują zaburzenia wchłaniania, ten sam podręcznik pisze, że objawia się to długotrwałą biegunką, chudnięciem i zmianą apetytu. Wersja Merck dla właścicieli nie zawiera pełnego porównania obu typów biegunki, więc tutaj go nie dopowiadamy. AKC (wypowiedź dr Carly Fox) mówi tylko, że weterynarze dzielą biegunki na jelita grubego i cienkiego, a rodzaj biegunki wpływa na diagnostykę i leczenie. Ocenę, który odcinek jest zajęty, zostaw lekarzowi, a opis stolca (ilość, częstość, śluz, krew) zanotuj dla niego.

Przyczyny wymieniane w źródłach

  • Dieta i stres. AKC wymienia nieostrożność żywieniową (bogate jedzenie, śmieci, produkty toksyczne jak czekolada), zmianę karmy i stres. Cornell dodaje, że do przejściowej biegunki może prowadzić zbyt szybka zmiana karmy albo stres związany z wizytą u weterynarza czy pobytem w hotelu dla zwierząt.
  • Pasożyty i infekcje. AKC wymienia giardię, tęgoryjce, glisty, kokcydia i włosogłówki oraz zakażenia wirusowe: parwowirozę i nosówkę.
  • Alergie pokarmowe i leki. Według AKC biegunkę mogą wywołać także niektóre leki.
  • Zapalenie trzustki. AKC opisuje biegunkę jako możliwy objaw zapalenia trzustki, stanu zagrażającego życiu.
  • Poważniejsze tło. Cornell wymienia ciała obce, nowotwory, zatrucia, choroby trzustki, chorobę Addisona oraz choroby wątroby i serca.
  • Krwotoczne zapalenie żołądka i jelit. Merck opisuje je jako nagłe wymioty i krwistą biegunkę u wcześniej zdrowego psa. Choroba nie jest zakaźna i może pojawić się bez zmian w diecie czy otoczeniu.

Ostra czy przewlekła

Merck Veterinary Manual klasyfikuje zapalenie jelita grubego jako przewlekłe, gdy objawy trwają co najmniej 3 tygodnie; to próg podany dla tej choroby, a nie ogólna granica dla każdej biegunki. Objawy mogą się nasilać i cofać, a nawroty, jak pisze Merck przy nieswoistych zapaleniach jelit, bywają wywołane zmianą diety. AKC zaleca diagnostykę, gdy biegunka jest przewlekła, towarzyszy jej utrata masy ciała lub wymioty, gdy jest ciężka albo dotyczy szczenięcia. Cornell wskazuje próg dla łagodnej biegunki u psa, który poza tym jest pogodny i zachowuje się normalnie: jeśli luźny stolec trwa dłużej niż dwa dni albo nie ustępuje w ciągu 48-72 godzin, trzeba zadzwonić do lekarza. Wymioty, brak apetytu, apatia albo czarny, smolisty stolec to według Cornell powód do wizyty niezależnie od czasu trwania. Cornell nie wyodrębnia szczeniąt, a AKC w artykule o szczeniętach każe dzwonić do lekarza już po biegunce trwającej dłużej niż dzień, więc u szczeniąt próg jest krótszy.

Jak sprawdzić odwodnienie

Biegunka usuwa z organizmu wodę, a wymioty ten proces przyspieszają. Cornell ostrzega, że odwodnienie powoduje zaburzenia elektrolitowe i dodatkowo obciąża nerki. AKC podaje trzy proste kontrole:

  • Skóra. Unieś fałd skóry w okolicy łopatek i puść. U dobrze nawodnionego psa wraca na miejsce natychmiast, u odwodnionego wolniej. AKC radzi sprawdzić to raz, gdy pies jest zdrowy, bo u ras ze zmarszczkami, takich jak buldogi, skóra jest mniej elastyczna.
  • Dziąsła. Suche i lepkie to sygnał odwodnienia.
  • Czas powrotu kapilarnego. Uciśnij dziąsło palcem i puść. Zdrowe dziąsło na chwilę blednie i niemal od razu wraca do różu, u odwodnionego psa trwa to znacznie dłużej.

AKC wymienia też apatię, zapadnięte i suche oczy, suchy nos i gęstą ślinę. Według tego źródła objawy odwodnienia to powód, by jechać do lecznicy od razu. Merck zaznacza, że przy krwotocznym zapaleniu żołądka i jelit ciężkie wymioty i biegunka mogą doprowadzić do szoku z odwodnienia.

Co można zrobić w domu

Cornell uznaje, że łagodną biegunkę da się leczyć w domu dietą lekkostrawną, na przykład gotowanym kurczakiem albo chudym mielonym mięsem z białym ryżem. Strona sugeruje wstrzymanie karmy na 12-24 godziny przed jej wprowadzeniem. Źródło zastrzega, że taka dieta nie jest zbilansowana i nie nadaje się do długiego stosowania, a do ustąpienia biegunki trzeba unikać nadmiaru przysmaków i bogatego jedzenia. Jeśli pies ma alergię lub nietolerancję na któryś z tych składników, trzeba go pominąć. Pies powinien mieć stały dostęp do świeżej wody. Jeśli biegunka pojawiła się po zmianie karmy, Cornell radzi wrócić do dotychczasowej, aż stolec stwardnieje, a potem zmieniać karmę wolniej, rozkładając zmianę na tydzień lub dwa.

Czego unikać? Cornell wprost odradza leki dla ludzi, na przykład Pepto-Bismol, o ile nie zaleci ich weterynarz. AKC pisze, że większość leków dla ludzi nie działa, a niektóre szkodzą. Merck zastrzega, że leków przeciwbiegunkowych nie wolno podawać bez zalecenia lekarza weterynarii. Żadne z tych źródeł nie podaje bezpiecznej dawki do samodzielnego podania, więc jej tu nie ma.

Szczenięta, małe i starsze psy

AKC zwraca uwagę, że szczenięta mają delikatniejszy układ odpornościowy niż dorosłe psy, przez co łatwiej łapią zakażenia bakteryjne, a parwowirozę i nosówkę opisuje jako choroby groźne dla psów niezaszczepionych lub zaszczepionych częściowo. Młode psy częściej mają pasożyty i połykają to, czego nie powinny. W tym źródle jest wyraźna rada, by przy każdej biegunce u niepełnie zaszczepionego szczenięcia zadzwonić do lecznicy, a o leczeniu domowym najpierw porozmawiać z lekarzem, bo nawet łagodna biegunka odwadnia. Cornell nie omawia szczeniąt, więc zasady diety z poprzedniej sekcji nie są dla nich potwierdzone.

Według AKC większe ryzyko odwodnienia mają szczenięta, psy starsze, suki karmiące i rasy miniaturowe (toy). Merck pisze o parwowirozie, że od pierwszych niespecyficznych objawów do wymiotów i krwistej biegunki mija 1-2 dni, a część chorych psów umiera w ciągu godzin od początku objawów.

Krew w kale a czarny kał

Krew widoczna w biegunce może towarzyszyć zapaleniu jelita grubego, obok śluzu i parcia (Merck). Czarny, smolisty stolec to według Cornell częściowo strawiona krew, czyli melena; to osobny sygnał alarmowy, a jego przyczyny omawiamy w poradniku o czarnej kupie. Oba objawy wymagają kontaktu z lekarzem, bez próby leczenia we własnym zakresie.

Źródła