Dlaczego pies charczy: przyczyny i kiedy jechać do weterynarza

Beagle z nosem przy ziemi bawi się w głębokim śniegu

Charczenie u psa bywa skutkiem odwróconego kichania albo budowy dróg oddechowych ras krótkoczaszkowych, ale może być też objawem zapadania się tchawicy, infekcji, ciała obcego lub choroby serca. Pojedynczy krótki napad, po którym pies wraca do normy, zwykle nie jest powodem do paniki. Charczenie z dusznością, sinymi dziąsłami albo osłabieniem wymaga natychmiastowej wizyty u lekarza weterynarii.

Odwrócone kichanie

Według Cornell University College of Veterinary Medicine podrażnienie nosogardła uruchamia odruch, który daje serię głośnych, szybkich wdechów i sprawia wrażenie utrudnionego oddychania. Pies zwykle stoi z wyciągniętą szyją i odchyloną głową, łokcie ma rozstawione, a nozdrza rozszerzone. Epizod trwa od kilku sekund do kilku minut i może się powtarzać.

Cornell podaje, że zjawisko dotyczy psów w każdym wieku i jest zgłaszane częściej u psów poniżej 15 kg oraz u ras krótkoczaszkowych. Wywołują je m.in. kurz, alergeny, podniecenie, zbyt mocne ciągnięcie smyczy, zbyt szybkie jedzenie lub picie, ciało obce, infekcje, roztocza nosowe i guzy, a w wielu przypadkach przyczyny nie udaje się ustalić. U większości psów epizody są rzadkie i łagodne, nie wymagają leczenia, a rokowanie jest według Cornell doskonałe.

Cornell opisuje też sposoby, które u części psów skracają napad: delikatny masaż gardła, przytrzymanie nozdrzy na kilka sekund (zachęca do przełknięcia) lub dmuchnięcie psu w pysk. Gdy epizody są częste lub nasilone, lekarz może spróbować leczyć alergie i roztocza, by sprawdzić, czy to pomoże, a przy braku poprawy zlecić badanie jamy ustnej w sedacji, zdjęcia rentgenowskie głowy i rynoskopię.

Psy krótkoczaszkowe i zespół BOAS

Artykuł przeglądowy w Veterinary Quarterly (2022) opisuje zespół obturacji dróg oddechowych psów krótkoczaszkowych (BOAS) jako przewlekłą chorobę, która dotyczy m.in. mopsów, buldogów francuskich i angielskich oraz bostonów. Do głównych wad anatomicznych autorzy zaliczają zwężone nozdrza, wydłużone i pogrubiałe podniebienie miękkie, powiększony język, a czasem niedorozwiniętą tchawicę. Wydłużone podniebienie jest według przeglądu odpowiedzialne za charakterystyczne krztuszenie się i odksztuszanie.

Ten sam przegląd zwraca uwagę, że opiekunowie często uznają chrapanie, sapanie i głośny oddech za normalne dla rasy: w badaniu ankietowym, które autorzy cytują, tak odpowiedziało około 75% respondentów. Tymczasem wiele psów krótkoczaszkowych wygląda zdrowo, a w rzeczywistości cierpi na przewlekłe niedotlenienie. Podstawą leczenia jest według przeglądu korekta chirurgiczna górnych dróg oddechowych, często z dożywotnim leczeniem wspomagającym. Cornell dodaje, że przy wydłużonym podniebieniu i objawach duszności pomocne bywa skrócenie podniebienia.

Zapadanie się tchawicy

Merck Veterinary Manual (wersja dla właścicieli) wskazuje, że zapadanie się tchawicy jest najczęstsze u ras miniaturowych i zabawkowych, a jego przyczyna jest nieznana. Typowy jest suchy, przewlekły kaszel o „gęsim” brzmieniu oraz utrudnione oddychanie. Choroba występuje częściej u psów otyłych oraz z chorobą serca lub innym schorzeniem płuc, zwłaszcza przewlekłym zapaleniem oskrzeli.

Według Merck kluczowe w opiece jest zmniejszenie masy ciała u psów z nadwagą, ograniczenie wysiłku oraz unikanie ekscytacji i stresu. Lekarz może dodatkowo zastosować leki przeciwkaszlowe, antybiotyki, rozszerzające oskrzela lub kortykosteroidy; dobór leków i ich dawek należy do lekarza weterynarii.

Infekcje dróg oddechowych i kaszel kennelowy

Merck opisuje kaszel kennelowy (zakaźne zapalenie tchawicy i oskrzeli) jako chorobę zwykle łagodną, która ustępuje sama. Najczęstszym objawem są napady szorstkiego, suchego kaszlu, po których pies może się krztusić lub dawić. Nasilenie kaszlu zwykle maleje w ciągu pierwszych 5 dni, a cała choroba trwa 10-20 dni. Zakażenie szybko rozprzestrzenia się wśród psów przebywających blisko siebie, np. w lecznicach i hotelach dla psów, i może wywołać kilka drobnoustrojów naraz.

Podręcznik zaznacza, że u szczeniąt choroba może przejść w zagrażające życiu zapalenie oskrzeli i płuc, a u osłabionych, chorych lub starszych psów w przewlekłe zapalenie oskrzeli. Gorączka, ropny wyciek z nosa, apatia, brak apetytu i kaszel z odkrztuszaniem, szczególnie u szczeniąt, wskazują na dodatkową infekcję, np. nosówkę lub zapalenie płuc.

Serce

Według Merck przy lewostronnej zastoinowej niewydolności serca w płucach gromadzi się płyn (obrzęk płuc). Najczęstsze objawy to kaszel, trudności z oddychaniem i nietolerancja wysiłku, a wiele psów mdleje. Psy z tą chorobą często oddychają szybciej niż zdrowe, dlatego lekarz może poprosić opiekuna o liczenie oddechów śpiącego lub odpoczywającego psa, co pomaga wcześnie wykryć niewydolność i ocenić skuteczność leczenia.

Charczenie połączone z kaszlem, szybkim oddechem w spoczynku albo osłabieniem u psa w dowolnym wieku powinno skończyć się wizytą kontrolną, a nie próbą rozpoznania choroby po dźwięku.

Przegrzanie

American Kennel Club ostrzega, że udar cieplny rozwija się w ciągu minut, zwłaszcza w wilgotnym upale i w zamkniętych pomieszczeniach, takich jak samochód, a bardziej zagrożone są m.in. psy krótkonose, szczenięta, psy starsze, otyłe i z chorobami serca. Wczesne objawy to ciężkie dyszenie, szybki oddech, obfity ślinotok i jaskrawoczerwone dziąsła. W miarę nasilania się pojawiają się blade lub sine dziąsła, wstrząs, drżenia mięśni, niechęć do ruchu i zapaść.

Pierwsza pomoc według AKC: przenieś psa w chłodne, przewiewne miejsce, spryskuj go lub obmywaj letnią albo chłodną (nie lodowatą) wodą, ustaw przed wentylatorem i jedź do lecznicy. AKC podkreśla, że wizyta jest konieczna nawet wtedy, gdy pies po schłodzeniu wygląda na zdrowego, bo uszkodzenia narządów mogą nie być widoczne.

Źródła